يعنى و ترجو الفرج .
مقصود و تفسير :
( ن )
مفسّرين اختلاف در معناى آن كردهاند ، بعضى گفتهاند مانند
« حم »
و «
ص
و . . . » اسمى از اسماء سوره است و ما اين مطلب را با غير آن از گفتهها در اوّل سوره بقره ياد كرديم .
ابن عبّاس و مجاهد و مقاتل و سدى گفتهاند : آن اسم آن ماهيست كه زمينها بر او قرار دارد .
ابن عباس در روايت ديگرى گويد : آن حرفى از حروف ( الرحمن ) است .
و حسن و قتاده و ضحاك گويند : ن دوات است ، و بعضى گفتهاند نون لوحى از نور است ، و اين مرفوعا از پيامبر ( ص ) روايت شده از حضرت ابى جعفر امام محمد باقر ( ع ) روايت شده كه : آن نهرى در بهشت بود خدا به او فرمود مداد شو ، پس منجمد و سخت شد و آن سفيدتر از شير و شيرينتر از عسل بوده است ، سپس بقلم فرمود بنويس ، پس قلم نوشت آنچه بود و آنچه خواهد بود تا روز قيامت .
و بعضى گفتهاند : مقصود از آن ماهى است در دريا و آن از آيات خدايى است كه در آب ايجادش كرده ، پس هر گاه از آب جدا شود خواهد مرد چنانچه حيوان خشكى هر گاه در آب غرق شود خواهد مرد .
وَ الْقَلَمِ
آنست كه با او نوشته مىشود ، خداوند به او قسم ياد كرده براى منافع خلق خدا در او زيرا آن يكى از دو زبان انسانى است كه آنچه در قلب و دل است از او ظاهر مىشود و تبليغ مىكند دور از انسانى را آنچه