است : اى محمد تو ديوانه بنعمت پروردگارت نيستى چنان كه مىگويى تو به نعمت خدايت جاهل نيستى ، و جايز است مقدم شدن معمول آن بعد از باء براى اينكه آن زائده موكده است ، و تقديرش نفى جنونست از تو بنعمت خدايت .
و بعضى گفتهاند : آن چنانست كه ميگويند تو به حمد اللَّه ديوانه نيستى و بعضى گفتهاند : يعنى به آنچه پروردگارت بر تو انعام فرموده ، از كمال عقل و مقام نبوّت و حكمت ديوانه نيستى ، و مجنون نيست كسى كه ما بر او اين نعمتها را دادهايم .
و بعضى گفتهاند : يعنى تو مجنون نيستى و نعمت مخصوص پروردگار توست چنان كه ميگويند سبحانك اللّهمّ و بحمدك يعنى و حمد مخصوص تو است ، و اين تقرير براى نفى جنون از آن حضرت است و گفتند اين جواب است براى گفته مشركين ، يا ايّها الذى نزل عليه الذكر انك لمجنون ، اى آن چنان كسى كه قرآن بر او نازل شده ، البتّه تو ديوانهاى .
( وَ إِنَّ لَكَ )
و البته براى تو اى محمد .
( لَأَجْراً )
يعنى : ثوابى از خدا بر قيام تو بمسئوليت نبوت و تحمّل تو مشكلات بار رسالت خواهد بود .
غَيْرَ مَمْنُونٍ
يعنى : ثواب بهشت قطع شدنى نيست مقصود اعتنا بسخن آنها نكن با اينكه براى توست نزد خدا ثواب جاودانى و پاداش بزرگ .
ابو مسلم گويد : غير ممنون يعنى منّتى بواسطه آن بر تو نيست و مقصود اينكه كدورت و ناراحتى بسبب منتى كه لزوم شكر را قطع مىكند نيست ، پس