آنان پيروز شديد و بعضى گفتهاند يعنى : تا هنگامى كه از آنان زياد كشته تا ضعيف شوند .
« فَشُدُّوا الْوَثاقَ »
يعنى : در اسير گرفتن بند آنان را محكم سازيد .
خداوند فرمان داده است به كشتن آنان و سنگين ساختن ضربات آنان تا به ذلّت افتند ، و پس از آنكه با كشتار به ذلّت افتادند اسير شوند ، زيرا اسارت هميشه پس از كشتار زياد است ، همانگونه كه خداوند در مورد اسير گرفتن فرموده است براى هيچ پيامبرى حق اسير گرفتن نيست مگر آن گاه كه در زمين كشتار بسيار كند .
« فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً »
يعنى : پس از اسير كردن آنان يا بر سرشان منّت مىگذاريد و آنان را آزاد مىكنيد بدون آنكه چيزى در عوض بگيريد ، و يا آنكه در مقابل چيزى آنان را آزاد مىكنيد .
در مورد اسارت اختلاف شده است شافعى و ابو يوسف و محمّد بن اسحاق مىگويند : اسير گرفتن به وسيلهء آيه سورهء انفال « 1 » حرام بود ، و سپس با اين آيه حلال گرديد ، زيرا اين سورهء پس از سورهء انفال نازل شده است ، و هر گاه اسير گرفتند امام مخير است بين ( من و فداء ) كه منت گذارد و آزاد سازد ، يا اسيران را با اسراى مسلمين عوض كند يا آنان را در مقابل گرفتن وجهى يا امتيازى آزاد سازد ، يا آنان را بكشد يا تبعيد سازد .
حسن گويد : امام مخيّر است بين من و فداء و استبعاد و حق كشتن اسير را ندارد .
مثل آنكه در اين آيه تقديم و تأخيرى انجام گرفته است تقديرش چنين است :
( فضرب الرقاب حتى تضع الحرب أوزارها ) سپس بايد بيايد
هامش
( 1 ) - سورهء انفال آيه 67 : (ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ)