و تحمّل مشقّتها .
« وَ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
از قتاده نقل شده است يعنى : آنها در راه خدا در جهاد روز أحد مىجنگيدند « 1 » .
كسانى كه قاتلوا قرائت كردهاند معنى آن است آنها كه جهاد كردند چه آنكه شهيد شده باشند يا نه .
« فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ »
يعنى : خداوند اعمال اينان را از بين نخواهد برد ، بلكه اعمال اينان را پذيرفته و پاداش آنان را ثواب هميشگى بهشت قرار ميدهد .
« سَيَهْدِيهِمْ »
يعنى : خداوند به زودى آنان را به راه بهشت و پاداش الهى هدايت خواهد فرمود .
« وَ يُصْلِحُ بالَهُمْ »
يعنى : شأن و حال آنان را اصلاح كند ، و علّت تكرار كلمهء ( بالهم ) آن است كه منظور از اوّلى آنست كه خداوند احوال آنان را در دين و دنيا اصلاح مىكند ، و منظور از دوّمى آن است كه خداوند حال آنان را در نعمتهاى آخرت اصلاح مىنمايد ، پس اوّلى در مورد سبب نعمت و دوّمى در مورد عين نعمت است .
« وَ يُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَها لَهُمْ »
به نظر سعيد بن جبير و ابى سعيد خدرى و قتاده و مجاهد و ابن زيد يعنى : خداوند مؤمنان مجاهد را وارد بهشت فرموده بهشت را به آنان معرّفى مىكند تا بهنگام ورود به منزلهاى آن آن را بشناسند ، بطورى كه هر كس منزل بهشتى خود را آن چنان مىشناسد همانگونه كه مؤمنين در دنيا پس از نماز جمعه هر كس روانهء منزل خود مىشوند .
جبائى گويد : يعنى اوصاف بهشت را خداوند براى آنان بيان نمود تا بسوى
هامش
( 1 ) - در تفسير ابن عبّاس صفحهء 315 آمده است : ( يعنى : آنان كه در راه اطاعت فرمان خدا در روز جنگ بدر كشته شدند كه ياران محمّد بودند )