نمىديدم و فريب نميخوردم .
( فَبِئْسَ الْقَرِينُ )
يعنى : تو در دنيا براى من بد رفيقى بودى زيرا گمراهم ساختى ، و مرا گرفتار آتش جهنّم ساختى ، و امروز هم بد رفيقى هستى براى من زيرا طبق گفته ابن عبّاس هر كافرى را با شيطانش بيك زنجير مىبندند تا اندوه و عذابشان بيشتر گردد .
و خداوند در آن روز بكافران ميفرمايد :
( وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ )
يعنى : چون ستم كردهايد اشتراك در عذاب موجب تخفيف عذابتان نخواهد شد ، زيرا هر كدام از كافران و شياطين بهرهء كاملى از عذاب دارند .
و بعضى گفتهاند يعنى : از اينكه مىبينيد ديگران هم با آنان در عذاب شريك هستند ، تسلّى نخواهند يافت ، زيرا گاهى انسان كه ميبيند ديگرى هم در عذابش با او شريك است مقدارى دردش سبك مىشود .
آن گاه خداوند خطاب به پيامبرش ميفرمايد :
( أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ ، أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ ؟ )
اينجا خداوند كافران را در اينكه هر چه ميشنوند و مىبينند بحالشان اثر نمىكند به كران و كوران تشبيه فرموده است .
( وَ مَنْ كانَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ؟ )
يعنى : اينها كه در گمراهى آشكارى هستند سخنان تو بگوششان نميرود ، يعنى : از اينكه نميتوانى آنان را وادار به هدايت كنى خيلى ناراحت نشو .
هامش
( صفحه 165 كه مرحوم شهرستانى شش دليل صريح از قرآن و روايات اهل بيت بر كرويت زمين از كتب معتبر حديث شيعه نقل مىكند ، و تفصيل اين بحث را در سورهء معارج ذيل آيهء 40« بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ »مراجعه فرمائيد .