كتاب ص 23 ) ، و باز چنان كه در ظاهر نامهء امام مىبينيم امير المؤمنين به محمد مىنويسد از اين كه كار تو را به اشتر دادم آزرده مشو ! پس محمد در سال سى و هفتم كه اشتر روانه مصر مىشود در آنجا بوده است .
از مجموع آنچه ديديم نوشتهء طبرى درستتر به نظر مىرسد . امام در آغاز خلافت خود حكمرانان ايالتهاى اسلامى را معين فرموده و قيس بن سعد را حكومت مصر داده است . دشمنان قيس توطئهاى را آغاز مىكنند كه گويا طراح آن معاويه بوده است ( كتاب الولاة ص 21 ) . قيس از حكومت مصر معزول و محمد بن ابى بكر به جاى او گمارده مىشود ، ولى در سال سى و هفتم همان كسانى كه قيس سفارش آنان را به محمد كرده بود عليه او بر مىخيزند و شهر دچار آشوب مىشود . امام ناچار مالك را به جاى محمد به حكومت مصر معين مىكند و اين نامه را هم به محمد مىنويسد و چنان كه نوشتيم اشتر در ميان راه در ماه رجب سال سى و هفتم به شهادت مىرسد و محمد پسر ابو بكر چند ماهى با مخالفان درگيرى داشته و سرانجام در صفر سال سى و هشتم شهيد شده است .
نامهء 35
[ 1 ] سپاهيان معاويه به فرماندهى معاوية بن حديج او را به وضعى فجيع شهيد كردند .
[ 2 ] محمد پسر اسماء بنت عميس است ، امير المؤمنين ( ع ) پس از رحلت صديقه ( ع ) اسماء را به زنى گرفت .
نامهء 36
[ 1 ] بسر ، پسر ارطاة كه به دستور معاويه بر يمن غارت برد .
[ 2 ] لا و لا : اين دو حرف را براى تعيين مدت كوتاه آرند .
[ 3 ] أخذ منه بالمخنّق ، إذا لزّه و ضيّق عليه ( زمخشرى ، « اساس البلاغه » ) .
[ 4 ] عبد اللَّه پدر رسول خدا ( ص ) و ابو طالب پدر امير المؤمنين ( ع ) از فاطمه دختر عمرو بن عمران بن عائذ بن مخزوماند . و گفتهاند فاطمه بنت اسد مادر امير المؤمنين رسول خدا ( ص ) را در كنار خود پرورد و رسول در بارهء او فرمود : « فاطمه پس از مادرم مادر من است . »
[ 5 ] برادرت .
[ 6 ] نمودن : نشان دادن .
[ 7 ] بيت منسوب است به عباس پسر مرداس سلمى .
نهج البلاغة ( فارسي ) — صفحة 525
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص٥٢٥