پرداختند و آثارى زيبا آفريدند . به همين علت تصاوير كشيده شده در كتابخانهء تبريز و تصاوير موجود بر قالى ، قاليچه و پارچههاى گوناگون در مشرق زمين شهرتى كسب كرد .
سلطان محمد ، سيد احمد تبريزى ، كمال الدين بهزاد ، مير زين العابدين تبريزى ، مانى شيرازى ، ميرزا على ، محمد على ، برجعلى اردبيلى ، احمد قزوينى ، حسين قزوينى ، حيدر على تربتى ، خواجه عبد العزيز نقاش ، صادقى بيگ افشار ، سياوش بيگ گرجستانى ، مظفر على ، حسنعلى ، سيد آقا اصفهانى ، شاه تهماسب ، بهرام ميرزا و بسيارى ديگر از پرورشيافتگان مكتب نقاشى تبريزند .
در سدهء شانزدهم نيز مانند سدهء چهاردهم و پانزدهم ميلادى مكتب نقاشى تبريز نقش واسطه در شكلگيرى مكاتب نقاشى در سرزمينهاى گوناگون بازى كرد و در پيشرفت مراكز نقاشى مختلف مشرق زمين جايگاه ويژهاى داشت . نقاشان تبريزى نقش بسيارى در رشد مكتب نقاشى هند داشتند . مير سيد على زمانى بيش از بيست سال در دربار مغولان فعاليت كرد . در 931 ق . ( 1525 م . ) از بيست و نه نقاشى كه در دربار عثمانيان فعاليت مىكردند ، سه نفر آنها ( شاهقلى ، ملك احمد ، حاجى بيگ ) تبريزى بودند . در 951 ق . ( 1545 م . ) در دربار تركيه دو گروه نقاش با نامهاى رومى و عجمى حضور داشتند . در 964 ق . ( 1557 م . ) هر دوى اين گروهها به فعاليت مستقل پرداختند . بعدها شاهقلى سرپرست كارگاه عجمى شد .
در اواخر سدهء شانزدهم ميلادى زمانى كه تبريز هفده سال در اشغال عثمانيان بود ، بيشتر نقاشان به استانبول برده شدند . در همان زمان در كارگاه نقاشى دربار استانبول ، بيش از سى نفر نقاش تبريزى فعاليت مىكردند . وليجان رئيس آنان بود .
حتى شرقشناسان تركيه - يتگين و سهيلى - بر اين نكته معترفند كه نقاشان تبريزى نقش مهمى در رشد مكتب نقاشى تبريز داشتهاند . آنان مىنويسند پس از رياست شاهقلى بر آنان ، « هنر نقاشى ما مدتى تحت تأثير مكتب نقاشى تبريز مانده بود » . اولياء چلبى در بحث از مهارت نقاشان تبريزى مىنويسد : « صورتگر و نقاش كامل اينجا در هيچ ديارى نيست . » « 1 » خطاطى نيز در تبريز به شدت گسترش يافت . تبريز در سدههاى سيزدهم تا هفدهم ميلادى مركز خط و موسيقى بود .
هامش
( 1 ) . اولياء چلبى ، سياحتنامه سى ، ج 2 ، ص 254 .