ايستاده بود ، كشيده شد . از آنجا كه پدرم آن هفت تن را كشته بود ، آنها را در زير پاى او نقش كرده بودند . « 1 »
در تبريز علاوه بر مينياتورها و كتابهاى مستقل گاهى تصويرهايى براى قالى و قاليچه و پارچه مىكشيدند و بر آنها مىبافتند . يك قالى كه در دورهء شاه تهماسب در تبريز بافته شد و بر آن منظرهء شكار وجود داشت ، اكنون در موزهء شهر وين نگهدارى مىشود . به نظر كارشناسان نقاشى ، منظرهء شكار روى اين قالى يا كار سلطان محمد است يا براساس نقاشى شاگردش كشيده شده است . « 2 » دو قاليچه كه در سدهء شانزدهم در تبريز بافته شد و اكنون در موزهء متروپوليتن نگهدارى مىشود ، نمونهاى از هنر نقاشى هنرمندان تبريزى است .
در تبريز بر پارچه و روسرى نيز نقاشىهاى مختلف رسم مىشد . اروج بيگ بيات مىنويسد هنگامى كه عروسى را مىبردند ، بر سرش روسرىاى مىانداختند كه بر آن تصوير خورشيد يا ماه نقش بسته بود . در سال 1001 ق . ( 1593 م . ) شاه عباس اول دستور داد تا عليرضا عباسى نقاش مشهور ، آثار نقاشى و نمونههاى خطاطىاش را به صورت آلبوم درآورد . او اين كار را تا سال 1006 ق . ( 1597 - 1598 م . ) انجام داد و به شاه تقديم كرد . « 3 »
صادقى بيگ افشار كه در 939 ق . ( 1533 م . ) در محلهء ويجويهء تبريز زاده شده بود ، هنر نقاشى را از مظفر على آموخت . او در عرض مدت كوتاه در اين رشته مشهور شد . وى بنا به نوشتهء اسكندر منشى ، نقاشى بىنظير و صورتگرى با قلم مويى ظريف شد . « 4 » صادقى بيگ در دورهء شاه اسماعيل دوم ، همراه مير زين العابدين در كتابخانهء قزوين مشغول به كار بود و در دورهء شاه عباس اول در اصفهان فعاليت مىكرد . بعدها عليرضا عباسى به جاى وى رئيس كتابخانهء سلطنتى شد .
مكتب مينياتور تبريز نقش مهمى در رشد نقاشى آذربايجان و سرزمينهاى ديگر مشرق زمين داشت . دستپروردگان اين مكتب ، پايههاى نقاشى را در هند ، تركيه ، آسياى مركزى و ايران بنا نهادند . تبريز مهد نقاشى ، خطاطى ، تذهيب ، جلدسازى ، زركوبى ، كتابشناسى و موسيقى بود .
تصادفى نيست كه سيد احمد تبريزى شاعر استاد كمال الدين بهزاد مشهور است . نقاشانى كه از ديگر نقاط به تبريز آمدند ، با سبك اين شهر بيگانه نماندند و به همكارى با نقاشان آنجا
هامش
( 1 ) . دون ژوان ايرانى ، ص 227 .
( 2 ) . منصور ورزى ، هنر و صنعت قالى در ايران ، تهران ، 1350 ، ص 64 - 65 .
( 3 ) . تاريخ اين كتاب « خرقهء نامى » و تاريخ اين تصوير « خرقهء نامى » شد . تاريخ عباسى ، ورقهء 99 ، 134 .
( 4 ) . تاريخ عالمآراى عباسى ، ج 1 ، ص 175 ؛ گلستان هنر ، ص 125 .