بهسرعت بازسازى شد و از نظر اقتصادى ترقى كرد . از سال 658 ق . ( 1260 م . ) شكوفايى اقتصادى در تبريز مشاهده شد .
از اواخر سدهء سيزدهم ميلادى تا اوايل سال 730 ق . ( 1330 م . ) تبريز به عنوان مركز تجارت و صنعت نه تنها در آذربايجان و ديگر استانهاى ايران بلكه در مشرق زمين شهرت بسيار كسب كرد . تبريز در تجارت ابريشم و منسوجات ميان شرق و اروپا نقش مهم و واسطه داشت .
اصلاحات غازان خان نيز تأثير مهمى در رشد اقتصادى تبريز گذاشت . پيش از اين اصلاحات نيز زمينه براى پيشرفت اقتصادى فراهم بود . از سال 730 ق . ( 1330 م . ) در نتيجهء عواملى چون ضعيف شدن دولت ايلخانيان ، وقوع جنگهاى بىامان ، از ميان رفتن اصلاحات غازان خان ، افزايش مالياتها و مكلفيات ، و حملات ويرانگر توختاميش و تيمور ، تبريز به شهر دوم آذربايجان تبديل شد . در نتيجهء جنگها ، نيروى كار بسيارى تلف شد . بازماندگان نيز شهر را ترك كردند و زندگى كشاورزى و اقتصادى شهر فروپاشيد .
در سدهء پانزدهم ميلادى تبريز به عنوان پايتخت دولتهاى آققويونلو و قرهقويونلو شاهد شكوفايى اقتصادى بود . در اوايل همان سده تبريز در مقايسه با شماخى و سلطانيه از نظر تجارى ضعيف شد . در طول سالهاى 710 - 730 ق . ( 1310 - 1330 م . ) جمعيت تبريز بالغ بر پانصد تا ششصد هزار نفر بود ، و در اواخر سدهء چهاردهم و اوايل سدهء پانزدهم جمعا دويست هزار نفر در آنجا مىزيستند .
تشكيل دولت صفوى ايران در اوايل سدهء شانزدهم ميلادى ، تعيين تبريز به عنوان پايتخت صفويان ، تبديل اين شهر به مركز اقتصادى و سياسى ، افزايش نقش اعيان محلى در ادارهء شهر موجب رشد حيات اقتصادى تبريز شد ، ولى اشغال چند بارهء تبريز توسط عثمانيان در نيمهء اول سدهء شانزدهم ميلادى و ويرانى شهر در اثر نبرد ارتش عثمانى و قزلباشان ، ضربهاى سنگين بر اقتصاد شهر وارد آورد .
پس از معاهدهء صلح آماسيه در 962 ق . ( 1555 م . ) نظم و امنيت نسبى برقرار شد و اين مسئله تأثير مثبتى بر رشد اقتصادى تبريز گذاشت ، هرچند انتقال پايتخت ايران به قزوين در 962 ق .
( 1555 م . ) نقش منفى در رشد اقتصادى تبريز داشت ، و در دورهء آسايش موقتى شهر بسيار آباد شد . از سالهاى 967 - 987 ق . ( 1560 - 1580 م . ) صنعت و تجارت پيشرفت بسيار كرد .
عواملى چون تبديل طولانى مدت تبريز به املاك خاصه ، نبرد قهرمانانهء مردم شهر با عثمانيان و وجود درآمد تبريز به عنوان منبع اصلى درآمد خزانهء دولت صفوى ، باعث توجه خاص شاهان صفوى به تبريز شد .
تاريخ پانصد ساله تبريز ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: سيد آقا عون اللهى
ص٢٥٠