آنجا به خاك سپرده شد . اين بنا كه شاهكار معمارى آذربايجان در سدهء پانزدهم به شمار مىرود ، آنقدر با مهارت و زيبايى ساخته شده است كه آن را « فيروزهء اسلام » ناميدند .
معمار اين مسجد بر خلاف نظر برخى پژوهشگران نه احمد بن شمس الدين تبريزى و نه نعمت اللّه بن محمد البواب است ، بلكه خواجه على بن محمد بن عثمان كججى آن را ساخته است .
مقبرهء اين معمار تا اواخر سدهء شانزدهم ميلادى در روستاى كجج بود . عز الدين قاپوچى بن مليك بر كار ساخت بنا رياست مىكرد . نعمت اللّه بن محمد البواب نيز نوشتههاى روى ديوارها را حك كرده است . « 1 »
مجموعهء مظفريه علاوه بر مسجد ساختمانهايى چون مدرسه ، كتابخانه و خانقاه داشت . اين مجموعه در اثر زلزلهء سال 1194 ق . ( 1780 م . ) ويران شد . اكنون در محله خيابان تبريز و كنار موزهء تاريخى آذربايجان ، چند تاق پراكنده و طرف بالا تاق بزرگى باقى مانده است كه بعدها ساخته شد .
اوزون حسن آققويونلو در شمال ميدان صاحبآباد تبريز ، مسجد « نصريه » را ساخت كه ديوارهاى طلايىرنگ و كاشىهاى فيروزهاى آن بيننده را شيفته مىكرد . در سمت راست و چپ مسجد ، منارههاى بسيار بلندى وجود داشت . اين مسجد با آجر و سنگهاى مرمر ، و ديوارهاى داخل و خارج آن با كاشى تزيين گرديده ، و در قبه ، محراب و منبر آن با ظرافت كار شده است .
اين بنا كه در زمان خود نمونهاى از معمارى بود ، در زلزلهء 1194 ق . ( 1780 م . ) ويران شد . « 2 »
سراى « هشت بهشت » كه پى آن در 882 ق . ( 1478 م . ) بنا نهاده شد و ساخت آن در 892 ق .
( 1484 م . ) انجام گرفت ، داراى هشت گوشه و هر گوشه داراى هجده اتاق بود . لازم به ذكر است كه اوزون حسن در زمان حياتش ، سرايى بزرگ ساخت . ايوسافوت باربارو در 878 ق . ( 1474 م . ) در همين سراى به حضور اوزون حسن پذيرفته شد . سلطان يعقوب مجموعهء اين سراى را گسترش داد و بناهايى بر آن افزود و نام آن را « هشت بهشت » نهاد . تاجر گمنام ونيزى تصويرى
هامش
( 1 ) . احسن التواريخ ، تصحيح نوايى ، ص 465 - 466 ؛ لبة التواريخ ، تهران ، 1314 ، ص 218 ؛ تاريخ جهانآراى ، تهران ، 1963 ، ص 249 ؛ مظفريه ، وقفنامهء سى ؛ نك : مشكور ، تاريخ تبريز ، ص 652 - 671 ؛ تاريخ عالمآراى عباسى ، ج 1 ، ص 150 ؛ تاريخ ديار بكريه ، ص 523 ؛ ديولافوا ، ص 53 - 54 ؛ شاردن ، همان ، ج 2 ، ص 405 ؛ اولياء چلبى ، سياحتنامهسى ، ج 2 ، ص 248 - 249 ؛ نادر ميرزا ، ص 81 ؛ دانشنامهء آذربايجان ، ص 121 ؛ اسماعيل ديباج ، راهنماى آثار تاريخى آذربايجان شرقى ، تبريز ، 1334 ، ص 18 ؛ حاجى حسين نخجوانى ، چهل مقاله ، ص 5 .
( 2 ) . باربارو ، ص 109 - 110 ؛ تاريخ ديار بكريه ، ج 2 ، ص 557 - 558 ؛ احسن التواريخ ، ص 566 ؛ تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 153 ، 298 ؛ كاتب چلبى ، جهاننما ، نسخهء باكو ، شمارهء د - 199 - 2976 ؛ شاردن ، همان ، ج 2 ، ص 403 .