نفر نمىتوانست در عرض يك هفته آنها را بخورد . » « 1 » در نتيجهء جنگها ارزاق گران مىشد . در نتيجهء قحطى و خشكسالى در زمستان سال 986 ق . ( 1579 م . ) قيمت يك من نان در تبريز به سيصد دينار و يك خروار گندم به بيست و پنج هزار دينار رسيد . جو و ديگر ارزاق نيز گران شده بود . قاضى احمد قمى مىنويسد روزى نبود كه آدمهاى بسيار تلف نشوند . « 2 » در سال 1014 ق .
( 1605 - 1606 م . ) قيمت يك خروار گندم به دههزار دينار رسيد . « 3 » الساندرو مىنويسد در سال 977 ق . ( 1570 م . ) قيمت يك رأس گوسفند در تبريز به چهل فونت رسيد . « 4 »
در اواسط سدهء هفدهم ميلادى در تبريز مغازههاى بسيار خواربار فروشى ، غذاخورى ، بقالى و . . .
وجود داشت . در شهر نانهايى سفيد و نازك مىپختند و مىفروختند . در غذاخورى پنج يا شش نوع پلو ، كباب ، انواع مختلف شراب ، حلوا و انواع ديگر خوراكى فروخته مىشد . تقاضا براى كباب از گوشت كبك ، گوسفند و مرغ بسيار زياد بود . قهوهخانههايى در كوچه و بازار وجود داشت . در آنجا علاوه بر قهوه ، شربت كوكنار نيز فروخته مىشد . « 5 »
براى برآوردن نيازهاى مردم شهر محصولات مختلف زرگرى ، آهنگرى و نساجى وجود داشت .
توليدات زرگران از جمله گوشوارههاى ظريف ، انگشتر و النگو ، و توليدات بافندگان از جمله پارچههاى ابريشم ، پنبهاى و كتان ، اساس تجارت داخلى و خارجى تبريز را تشكيل مىداد .
شاردن مىنويسد بازارهاى تبريز مالامال از كالاهاى زرگرى ، پارچههاى ابريشمى و قماش بود . « 6 » سانسون از بافته شدن زربافهاى بسيار زيبا و ظريف در تبريز اواخر سدهء هفدهم ميلادى ياد كرده و مىنويسد اين محصول تنها نيازهاى داخلى را برآورده مىكرد . گرانترين زرباف پنجاه تومان بود . « 7 » پارچههاى ابريشمى بافت تبريز نقش فراوانى در تجارت داخلى و خارجى داشت .
بيشتر اهالى شهر لباسهاى ابريشمى مىپوشيدند . يك يا رد پارچهء ابريشمى ده ريال ، هشت يا رد تافتهء رنگى پنج ريال و بيست يا رد پارچهء كتانى چهار ريال قيمت داشت . « 8 »
روسرىهاى ابريشمى ، دستمال دست و صورت و چالماى بافت تبريز ، حتى به يونان و افريقا
هامش
( 1 ) . الكساندر درود ، ص 52 .
( 2 ) . خلاصة التواريخ ، نسخهء برلين ، ورقهء 323 .
( 3 ) . تاريخ عالمآراى عباسى ، ج 2 ، ص 709 .
( 4 ) . الساندرو ، ص 444 .
( 5 ) . اولياء چلبى ، سياحتنامه سى ، ج 2 ، ص 254 .
( 6 ) . شاردن ، همان ، ج 2 ، ص 409 .
( 7 ) . سانسون ، ص 191 .
( 8 ) . دون ژوان ايرانى ، ص 71 - 72 .