1277 ق - م مىگويد : " انكار بعد از اقرار مسموع نيست " واين حكم با حجيت
واعتبار اقرار از باب الزام مناسب است . واگر از باب كاشفيت باشد پس بايد انكار با
اقرار سابق وى معارضه كرده . ودر نتيجة تساقط كنند واقرار از دليليت ساقط شود ،
پس غير مسموع بودن انكار بعد از اقرار دليل آن است كه اقرار صادره از باب الزام
مقر به گفتار خويش مىباشد ولذا انكار بعدى مؤثر واقع نمىشود .
در جواب از اين استدلال مىگوييم كه حجيت واعتبار اقرار از باب كاشفيت
مىباشد وانكار بعد از اقرار توان معارضه با اقرار قبلي را ندارد . چون اقرار
مستحكمترين دليل به شمار مىآيد چرا كه شخص عاقل بر ضرر خود دروغ
نمىگويد واين نكته در انكار وجود ندارد بلكه شخص مقر ، در انكار خود بعد از
اقرار متهم است . همچنين اگر انكار قبل از اقرار صادر شده باشد . اقرار بعدى بر انكار
قبلي مقدم مىشود .
واما اگر شخص مقر بتواند اثبات كند كه اقرار أو مبنى بر اشتباه يا غلط يا اكراه
بوده ديگر نمىتوان به اقرار وى تمسك نمود . لذا مادة 1277 ق - م مىگويد :
" . . . ليكن اگر مقر ادعا كند اقرار أو فاسد يا مبنى بر اشتباه يا غلط بوده شنيده مىشود .
همچنين است در صورتي كه براي اقرار خود عذرى ذكر كند كه قابل قبول باشد مثل
اين كه بگويد : اقرار به گرفتن وجه در مقابل سند يا حواله بوده كه وصول نشده ليكن
دعاوى مذكوره مادامى كه اثبات نشده ، مضر به اقرار نيست " .
ادلهء اثبات دعوى ( فارسي ) — صفحة 194
مساهمون: علي اكبر محمودي دشتي
ص١٩٤