مؤثر مىباشد ولى نه به آن معنا كه ساختمان مالك بشود چون ساختمان اهليت
تملك ندارد بلكه جهت وشخصيت مالك مىشود ، چون وقف ، گاه مىشود كه
داراى موقوف عليه است كه منافع آن به موقوف عليه اختصاص پيدا مىكند وگاه
مىشود كه داراى موقوف عليه نيست . قسم دوم مثل وقف مسجد كه واقف در آن
منفعت خاصي را ملاحظه نمىكند بلكه مىخواهد عنوان مسجد محفوظ باشد
واما قسم أول كه وقف داراى موقوف عليه مىباشد ومنافع ، اختصاص به آن پيدا
مىكند واين مستلزم آن است كه موقوف عليه مالك عين موقوفه بشود . واين
ملكيت به يكى از سه شكل زير تصور مىشود :
1 - موقوف عليه اشخاص حقيقي باشند .
2 - موقوف عليه عنوان كلى باشد .
3 - موقوف عليه حيثيت وجهت باشد .
اما شكل أول كه موقوف عليه " شخص " باشد مثل آن كه واقف مزرعه
مشخصى را براي عالم معينى وقف كند . در اين صورت شخص عالم مالك عين
ومنافع مىشود وورثه وى آن را به ارث مىبرند ومىتواند آن را بفروشد وزكات
آن بر أو واجب مىشود .
واما شكل دوم كه موقوف عليه عنوان كلى وعام است . مثل آن كه واقف مزرعه
خود را وقف بر عنوان كلى علما ويا فقرا بنمايد . در اين صورت نيز عنوان عام مالك
عين ومنافع آن مىشود . ومتولى آن جهت مىتواند منفعت عين موقوفه را
بفروشد ، اما افراد مالك آن عين نمىشوند مگر بعد از قبض ونيز به ارث منتقل
نمىشود وبه آن زكات تعلق نمىگيرد مگر بعد از قبض .
واما شكل سوم كه حيثيت ، موقوف عليه ومالك باشد مثل وقف منزل براي
ادلهء اثبات دعوى ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: علي اكبر محمودي دشتي
ص١٨٣