سرگرم و گرفتارند [ گرفتارى مردم مانع از نگاه آنها به زنان است ] عرض كرد :
گرفتار چه هستند ؟ حضرت فرمود : پراكندگى و باز شدن نامههاى عمل است كه در آنها كارهاى نيك و بد به وزن ذرّه و خردل ثبت شده است . ممكن است مقصود پراكنده شدن نامه ها در ميان صاحبان آنها باشد .
وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ
؛ آن گاه كه آسمان از جاى خود كنده و نابود شود چنان كه پوست از بدن حيوان سر بريده و پرده از روى چيزى جدا مىشود .
وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ
؛ « سعّرت » به تشديد ( عين ) و بدون تشديد قرائت شده است ، آن گاه كه آتش دوزخ سخت برافروخته شود ، بعضى گفتهاند : خشم خدا و گناهان بشر آتش دوزخ را بر مىافروزد .
وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ
؛ آن گاه كه بهشت با نعمتهايش به بهشتيان نزديك شود .
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ
؛ عامل نصب در
« إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ »
و معطوفهاى آن ، فعل « علم » است .
نقل شده كه يك قارى اين سوره را در حضور ابن مسعود قرائت كرد و چون به آيهء
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ
رسيد ، ابن مسعود گفت : وا انقطاع ظهرياه « اى واى كمرم شكست » [ يعنى ابن مسعود اين سخن را از بيم قيامت و كيفر اعمال بر زبان آورد « 1 » . ]
[ سوره التكوير ( 81 ) : آيات 15 تا 29 ]
فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ( 15 ) الْجَوارِ الْكُنَّسِ ( 16 ) وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ ( 17 ) وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ ( 18 ) إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ( 19 )
ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ ( 20 ) مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ ( 21 ) وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ ( 22 ) وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ ( 23 ) وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ ( 24 )
وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطانٍ رَجِيمٍ ( 25 ) فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ ( 26 ) إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ ( 27 ) لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ ( 28 ) وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ ( 29 )
هامش
( 1 ) - در تفسير روح المعانى ( آلوسى ، ج 29 ، 30 ، چاپ بيروت ، ص 57 ، و تفسير روح البيان ، ج 10 ، و تفسير كشّاف ، ج 4 ؛ و انقطاع ظهرياه آمده است ( توضيح داخل كروشه از تفسير روح المعانى گرفته شده است ) - م .