نفوس صالحان به حوران بهشتى نزديك شوند و نفوس كافران به شيطانها .
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ
؛ وأد يئد ، مقلوب آد يئود ، به معناى سنگين شدن است زيرا سنگين كردن به وسيله خاك است و معناى سؤال از گناه دختر مقتولى كه به آن گناه كشته شده ، توبيخ و سرزنش به قاتل اوست و نظير سخن خدا به عيسى عليه السّلام است :
أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ
؛ « [ اى عيسى ] آيا تو به مردم گفتى كه من و مادرم را دو معبود ، غير از خدا انتخاب كنيد » . ( مائده / 116 ) .
از على عليه السّلام قرائت : سئلت بأىّ ذنب قتلت ، روايت شده و ابن عبّاس و مجاهد نيز به همين صورت قرائت كردهاند ، يعنى دخترك مقتول از خود دفاع مىكند و از خدا يا قاتل خود [ علّت قتل خويش را ] مىپرسد .
از حضرت باقر و صادق عليهما السّلام روايت است كه منظور از آيهء رحم و خويشاوندى است و علّت قطع رحم از كسى كه رحم را قطع كرده سؤال مىشود ، و فرمودند :
رحم كسى است كه در راه دوستى و ولايت ما كشته شود بنا بر اين از باب حذف مضاف است [ در اصل باىّ ذنب قتلت المقتوله بوده است ] ( قتّلت ) به تشديد ( تاء ) نيز قرائت شده است و آيه دلالت دارد كه اطفال مشركان به گناه پدرانشان كيفر نمىشوند و كيفر فقط در برابر گناه [ خود شخص ] است و هر گاه خدا كافر را به سبب بىگناهى كودك مقتول سرزنش مىكند زشت است كه كودك را كيفر دهد .
از ابن عباس در همين مورد [ عذاب شدن فرزندان كفّار ] سؤال شد ، او به اين آيه استدلال كرد .
وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
؛ « نشرت » به تشديد ( شين ) و بدون تشديد قرائت شده است و مقصود نامههاى اعمال است كه در هنگام مرگ آدمى درهم پيچيده مىشود آن گاه در موقع حساب باز و گشوده مىشود .
پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : مردم در روز قيامت با بدن برهنه و پاى برهنه محشور مىشوند پس امّ سلمه پرسيد : زنان چگونه محشور مىشوند ؟ فرمود : اى امّ سلمه مردم