تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ
؛ بلند مىشوند و از رختخواب و محلّ خواب خود كنار مىروند . واژهء « مضاجع » جمع مضجع ، به معناى بستر و محلّ خواب است و آنان در شب به عبادت و تهجّد مشغول بودند و كسانى بودند كه نماز شب را به پا مىداشتند .
يَدْعُونَ رَبَّهُمْ
؛ آنها خدا را به سبب ترس از غضب او و به طمع رحمت او ، مىخوانند .
بلال از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت مىكند كه فرمود : لازم است بر شما شب زنده دارى كه اين خوى نيكان پيش از شما بوده است و شب زنده دارى تنها براى خداست ( ريا در آن نيست ) و باز دارندهء از گناه و كفّارهء بديها و دور كنندهء مرض از بدن است . « 1 » همچنين از آن حضرت نقل شده است : شرافت و بزرگى مؤمن در شب زنده دارى اوست و عزّت او در اذيّت نكردن مردم است « 2 » .
ما أُخْفِيَ لَهُمْ
؛ اين عبارت به صورت فعل معلوم ( ما أخفى ) نيز خوانده شده است كه در اين صورت فاعل آن كلمهء اللَّه عزّ و جلّ است و لفظ « ما » به معناى الّذى يا أىّ مىباشد .
مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ
؛ از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله قرّات أعين روايت شده است يعنى تمام مخلوقات و نه يك فردى از آن و نه فرشتهء مقرّبى و نه نبىّ مرسلى نمىدانند كه چه نوع پاداش بزرگى براى اين مؤمنان ذخيره و پنهان شده است ، يا چه چيز است آن پاداش و ثوابى كه پنهان و ذخيره شده است و باعث مىشود كه چشمهايشان روشن شود و بر اندازهء آن مزيدى نيست و براى هيچ تلاش گرى وراى آن ، ديدگاه و آرزويى نيست و مانند اين روايتى است از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله كه خدا فرموده : براى بندگان شايسته ام پاداشى
هامش
( 1 ) -
« عليكم بقيام الليل فانّه داب الصّالحين قبلكم و أنّ قيام اللّيل قربة إلى اللَّه و منهاة عن الاثم و تكفير للسيّئات و مطرودة للدّاء عن الجسد »
( 2 ) -
شرف المؤمن قيامه باللّيل و عزّه كفّ الأذى عن النّاس .