گفتند : پروردگارا ! سفرهاى ما را دور و دراز گردان ، آنها به خويشتن ستم كردند و ما سرگذشت آنها را عبرت ديگران قرار داديم و آنها را بكلّى متلاشى كرديم ، در اين كيفر براى مردمان صبور و شكرگزار آيهها و نشانههاى عبرتى است . ( 19 )
به يقين ابليس گمان خود را دربارهء آنها محقّق يافت كه همگى از او پيروى كردند جز گروهى اندك از مؤمنان . ( 20 )
تفسير :
لَقَدْ كانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ
؛ « سبأ » پدر تمام عربهاى يمن است .
« فِي مَسْكَنِهِمْ »
يعنى در شهر و بلدى كه ساكن هستند . و برخى : مساكنهم ، خواندهاند .
« جَنَّتانِ »
اين كلمه يا بدل از « آية » است و يا خبر براى مبتداى محذوف است و در تقدير - الآية جنّتان - بوده است . و معناى اين كه اين دو باغ و بستان ، آيت است ، اين است كه چون صاحبان اين دو باغ از شكر گزارى خداوند روى گرداندند [ و كفران نعمت كردند ] خداوند آن باغها را ويران كرد و به جاى آنها باغها و درختان با ميوههاى تلخ و بدبو و درختان شورهگز قرار داد . و وقوع اين رويداد آيت و عبرتى براى آنها و ديگران است .
برخى از مفسّران گويند : مراد از آيت اين است كه در آبادى آنها ، پشّه ، مگس ، عقرب و مار نبود . و اگر مرد غريبى داخل شهر آنها مىشد و در لباسش ، شپش بود ، آن شپش مىمرد .
مقصود از « جنّتان » تنها دو باغ و دو بستان نيست ، بلكه منظور چندين باغ و بستان است كه قسمتى از آنها در طرف راست و قسمتى ديگر در طرف چپ بوده و هر قسمتى از اين باغها ، به علّت نزديكى و چسبيده بودن به هم ، مانند يك باغ بودند .
و يا مقصود دو باغ از هر فردى است كه يكى در سمت راست و ديگرى در طرف چپ منزلش بوده است ، چنان كه خداوند مىفرمايد :
جَعَلْنا لِأَحَدِهِما جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنابٍ
؛