تفسير :
قالَ فَمَنْ رَبُّكُما
؛ خداوند در اين آيات از قول فرعون ، نخست به موسى و هارون خطاب كرده و سپس خصوص موسى را مورد ندا قرار داده ، دليل آن اين است كه اصل در نبوّت ، موسى عليه السّلام بوده است ، يا اين كه خباثت فرعون موجب درخواست سخن گفتن از موسى شد نه از برادرش هارون ، زيرا مىدانست كه هارون فصيح است و امّا موسى لكنت زبان دارد . « خلقه » مفعول اوّل براى فعل اعطى است ، يعنى آنچه آفريدههايش نياز داشتند به آنها عطا كرد و مىتواند مفعول ثانى باشد ، يعنى به هر چيز صورت و شكلى را كه مناسب با نوع استفادهء از آن است داده ، چنان كه به چشم هيئتى داده كه مناسب ديدن است ، و به گوش شكلى كه مناسب شنيدن است و همچنين بقيّه اعضا . و بعضى گفتهاند ، به هر موجود زندهاى جفت و همسرى مناسب داد كه در خلقت ( باطن ) و در صورت ( ظاهر ) همتاى خود اوست و « خلقه » به صورت فعل ماضى نيز خوانده شده يعنى هر چيزى را كه خدا آفريده آن را از اعطا و انعام خود ، بى بهره نگذاشته شد .
فَما بالُ الْقُرُونِ الْأُولى
؛ فرعون گفت : حال ملّتهاى گذشته از جهت سعادت و شقاوت چگونه است ؟ حضرت موسى جواب داد كه علم به احوال آنها در لوح محفوظ نزد پروردگارم نوشته شده است .
لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى
؛ او خطا نمىكند و فراموشى ندارد بعضى گفتهاند : « لا ينساه » ( كافر را رها نمىكند تا كيفرش كند ) و مؤمن را وا نمىگذارد تا پاداشش دهد .
و نيز چنين گفتهاند : يعنى اى مدّعى ربوبيت ( فرعون ) پروردگار من نه مثل تو گمراه مىشود و نه مانند تو فراموش مىكند .
الَّذِي جَعَلَ
؛ اين عبارت ، صفت براى ربّى و يا خبر براى مبتداى محذوف است . و « مهدا » مفعول مطلق ، يعنى مهدها مهدا خداوند زمين را مهد آسايش قرار داد ، يا يمهدونها مهدا يعنى ( مردم ) آن را براى خود مركز آسايش قرار مىدهند . پس زمين براى آنها مانند گهوارهاى است كه براى كودك آماده مىشود و « مهادا » نيز قرائت