ديگر بر دو پاى خود و ديگرى بر چهار پا ، خداوند آنچه را بخواهد مىآفريند ، براستى خدا بر همه چيز تواناست . ( 45 )
به تحقيق : ما آيات روشنگر نازل كرديم ، و خدا هر كه را بخواهد به راه راست هدايت مىكند . ( 46 )
تفسير :
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي
؛ « يزجى » سوق مىدهد ، مىراند ، مثل معروف « بضاعت مزجاة » « 1 » سرمايهء اندك كه به هر كسى داده شود آن را از خود مىراند و نمىپسندد .
« سحاب » گاهى به معناى مفرد به كار مىرود مثل « غماء » : ابر بلند و مرتفع يا ابر پر باران ، و گاهى جمع است مثل : « رباب » : ابرهاى سفيد ( در اين جا مراد يك ابر است ) .
ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ
؛ مقصود اين است كه ميان اجزاى آن ابر پيوند ايجاد مىكند يعنى بعضى اجزاى آن را به بعضى ديگر مىچسباند و چون « سحاب » به معناى مفرد به كار رفته كلمهء « بينه » به تناسب آن ذكر شده است چنان كه شاعر مىگويد : بين الدخول فحومل ؛ « 2 » منظور اجزاى دخول و حومل است كه هر دو اسم يك مكان مىباشند . « ركام » : متراكم ، انباشته ، « الودق » باران ، « من خلاله » از لابلا و منافذ آن ، اين كلمه جمع « خلل » است ، و بعضى بندرت آن را « خلله » نيز خواندهاند .
در آيات قبل خداوند تسبيح اهل آسمانها و زمين و تمام پرندگان را به عنوان دليل بر ربوبيت خود ذكر كرده و سپس در اين آيات به بيان تسخير ابر و فرود آوردن باران از آن پرداخته و كارهايى را كه به مقتضاى حكمت در اين رابطه واقع مىشود
هامش
( 1 ) - اين اصطلاح ، گرفته شده از آيه 88 سورهء يوسف : و جئنا ببضاعة مزجاة ، مىباشد .
( 2 ) -قفا نبك من ذكرى حبيب و منزل * بسقط اللّوابين الدخول فحوملاين بيت مطلع يكى از معلّقات امرأ القيس است كه در كودكى سروده است . ( كشّاف ، ج 3 ، ص 245 ) اى دو نفرى كه مرا براى كشتن مىبريد بايستيد تا به ياد دوست و خانهاش در سقط اللّوى ( كه مكان مخصوصى است ) در قسمتهاى دخول و حومل گريه كنيم .