الغرانيق « 1 » اشاره به ملائكه است يعنى آنها شفاعت مىكنند ، نه بتها .
« غرانيق » جمع غرنوق و به معناى جوان خوش صورت و شاداب است .
فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ
؛ پس خداوند آنچه را شيطان بر زبان او القا مىكند ، محو و نابود كرده و سپس آيات خود را ثابت و محكم مىكند تا چيزى كه باعث پراكندگى است در آن راه نيابد .
لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ
؛ ( اين ماجراها ) به خاطر اين بوده است كه القائات شيطان و تمكّن او بر اين امر ، آزمونى باشد تا بيش از پيش بر شكّ و تاريكى قلبهاى منافقان بيمار دل و بر ايمان و يقين اهل ايمان كه به نور حقيقت مىنگرند بيفزايد .
وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ
؛ منظور از اين سنگدلان ، اهل شرك و تكذيب كنندگان مىباشد .
وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ
؛ مراد ، منافقان و مشركان مورد بحث مىباشند و در اصل « انّهم » بوده امّا خداوند به منظور اين كه بر ظالم بودن آنها حكم كرده باشد به جاى ضمير به اسم ظاهر تعبير فرموده است . معناى آيه اين است : اين ستمكاران در بارهء خداوند سرگرم دشمنى و گرفتار مخالفتى هستند كه دور از حقّ است .
وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ
؛ و تا آنهايى كه از علم و حكمت خداوند آگاهى دارند بدانند كه دين او حقّ است و از سوى پروردگار تو است ، پس به آن تصديق كنند .
فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ
؛ تا دلهاى آنان تسكين و آرامش پيدا كند .
وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا
؛ خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند هدايت مىكند تا امور متشابه در دين را به خوبى توجيه و تأويل كنند و هيچ گونه شكّ و ترديدى در دل آنان راه نيابد .
« فى مرية منه » ضمير به قرآن يا رسول بر مىگردد .
« يَوْمٍ عَقِيمٍ »
؛ مقصود از اين كلمه روز ( جنگ ) بدر است و براى آن چند وجه ذكر
هامش
( 1 ) - كه به قول عامّه از القائات شياطين بود .