و بردبارى است كه در اين امر عجله و شتاب نمىكند ، و از نشانههاى حلم و كوتاه شمردن او مدتهاى طولانى را اين است كه يك روز نزد او به قدر هزار سال شما مىباشد . بعضى گفتهاند معناى اين آيه اين است . چگونه درخواست تعجيل عذاب از كسى مىكنند كه يك روز از روزهاى عذابش به اندازهء هزار سال از سالهاى شما مىباشد ؟ چون روزهاى سخت ، طولانى و دراز جلوه مىنمايد .
وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ
؛ چه بسيار ساكنان شهرهايى كه ( در عذابشان شتاب نكردم ) مدّتى مهلتشان دادم و سپس عذابشان كردم و باز گشت همه به سوى من است .
وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا
؛ آنهايى كه در تباه ساختن آيات ما تلاش داشتند ، بر آنها طعنه مىزدند ، مسخره مىكردند آنها را « سحر » يا « شعر » يا
« أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ »
و امور سر گرم كننده مىخواندند .
« معاجزين » يعنى به گمان خود بر آيات الهى سبقت مىگرفتند « معجزين » نيز خوانده شده ، يعنى آنها به زعم خود عاجز كنندهء آيات خدايند و طمع دارند كه مكرشان نسبت به اسلام به سود آنان تمام شود ، يا اين كه آنها با اين سخنانشان قصد دارند پيامبر ما را عاجز و ناتوان سازند « عاجزه » و « سابقه » به يك معناست ، زيرا هر كدام از مسابقه دهندگان مىخواهد ديگرى را از پيوستن به خود ناتوان سازد و موقعى كه بر او سبقت بگيرد گفته مىشود عجّزه و اعجزه : او را ناتوان ساخت .
[ سوره الحج ( 22 ) : آيات 52 تا 55 ]
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلاَّ إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ( 52 ) لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ ( 53 ) وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( 54 ) وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ ( 55 )