خدا تغيير نمىكند ، اين همان رستگارى بزرگ است . ( 64 )
و گفتار آنان تو را اندوهگين نسازد ، تمام عزّت از آن خداست و او شنوا و دانا است . ( 65 )
تفسير :
« ما » نافيه ، و خطاب به رسول خداست . « شأن » به معناى امر ، و كار ، است از « شأنت شأنه » گرفته شده ، به معناى « قصدت قصده » و ضمير در « منه » براى « شأن » مىباشد ، زيرا تلاوت قرآن شأن بزرگى از شأنهاى رسول خداست ، و مىتوان گفت :
ضمير به « تنزيل » برمىگردد :
« وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ »
التنزيل
« مِنْ قُرْآنٍ »
و اين اضمار قبل از ذكر و مفيد تفخيم است .
و لا تعملون ، انتم جميعا من عمل الا كنا عليكم شاهدين به عالمين ؛ و همهء شما - پيامبر و امّتش - هيچ عملى را انجام نمىدهيد مگر اين كه ما بر آن ، شاهد و از آن آگاهيم .
إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ
؛ افاض في العمل ؛ به آن كار شتافت .
وَ ما يَعْزُبُ
؛ با ضمّ و كسر « ز » هر دو خوانده شده است : كوچكترين ذرّهاى از علم پروردگارت پنهان و دور نيست . عبارت :
مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ
در محلّ رفع و فاعل است .
وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ
؛ اين عبارت ، به نصب و رفع ، هر دو خوانده شده است رفعش بنا بر ابتداست تا خود سخنى مستقل باشد ، و نصب آن ، به سبب لا نفى جنس است . امّا اگر بگوييم در حالت رفع ، عطف بر محل «
مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ
» است . و در حالت نصب ، عطف بر لفظ « مثقال » كه در حالت جرّ فتحه گرفته است ، هيچ كدام از اين دو وجه درست نيست ، چرا كه اگر بگوييم در تقدير : لا يعزب عنه شيء الّا في كتاب » بوده ، ( چيزى از پروردگارت پنهان نيست مگر در كتابى ) خلاف است .
أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
؛ اولياى خدا كسانى هستند كه با اطاعت و عبادت خدا به او نزديك مىشوند ، و خداوند به حفظ و كرامتش به آنها