بودند .
وَ ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا
؛ « لام » براى تأكيد نفى است : حتما و يقينا ايمان نياوردند به اين معنا كه علّت هلاكت اينها آن است كه پيامبران را تكذيب مىكردند و خدا مىدانست كه در كفرشان پافشارى دارند و پس از اين كه با فرستادن پيامبران بر آنها حجّت را تمام كرده بود ، مهلت دادن به آنها هيچ اثرى نداشت .
كَذلِكَ
؛ با كيفرى اين چنين ، همهء مشركان را كه ايمان نياوردند نيز در آينده كيفر و مجازات مىكنيم ، اين عبارت ، وعيدى است براى اهل مكّه .
ثُمَّ جَعَلْناكُمْ خَلائِفَ
؛ سپس شما را در روى زمين به جانشينى گرفتيم يعنى پس از امّتهايى كه هلاكشان ساختيم ، تا بنگريم كه آيا كار خوب انجام مىدهيد يا كارهاى بد ، تا بر حسب اعمالتان با شما معامله كنيم . « كيف » در محل نصب به فعل « تعملون » است ، يا بنا بر حاليت و يا مفعول مطلق است ، « نظر » در اين جا به معناى علم حقيقى نسبت به چيزى است كه وجود دارد و از حيث واقعيت و تحقق ، به ديدار بيننده و معاينه كردن معاينه كننده تشبيه شده است .
[ سوره يونس ( 10 ) : آيات 15 تا 17 ]
وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هذا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ ما يَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ ما يُوحى إِلَيَّ إِنِّي أَخافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ( 15 ) قُلْ لَوْ شاءَ اللَّهُ ما تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَ لا أَدْراكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُراً مِنْ قَبْلِهِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ ( 16 ) فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ كَذَّبَ بِآياتِهِ إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الْمُجْرِمُونَ ( 17 )