بوى آنها را به خود مىگيرد ، بلكه شير خالص و مطلوب به دست مىآيد . « سائغ » نرم و لطيف است و به آسانى از گلو مىگذرد .
« ممّا » : « من » براى تبعيض است ، چون شير بعضى از ما فى بطون است : « من » در « من بين » براى ابتداى غايت ، زيرا در بين كثافت و خون ، جايگاهى است كه از آنجا ، آبيارى آغاز مىشود .
وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ
؛ در متعلق جارّ و مجرور دو قول است :
1 - متعلّق به محذوف و تقديرش چنين است : و نسقيكم من ثمرات النخيل ، و مقصود از ثمرات نخيل و اعناب : شيرهء خرما و انگور است و جملهء «
تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً
» . چگونگى استفاده از خرما و انگور را بيان مىكند .
2 - ممكن است متعلّق به « تتخذون » ، و تكرار « منه » كه ظرف است ، براى تأكيد باشد .
در مرجع ضمير « منه » نيز دو احتمال وجود دارد :
الف : به كلمهء « ثمرات » برگردد زيرا « ثمرات » به معناى ثمر است .
ب : به موصوف محذوف ( ما ) برگردد كه « تتخذون » صفت آن باشد و تقديرش چنين است ما تتخذون منه سكرا ما نكره موصوفه است يعنى چيزى كه از آن ، مادّهء سكر آور مىگيريد و ممكن است تقدير جمله اين باشد : ثمر تتخذون منه سكرا و رزقا حسنة : ( ثمرى كه از آن خمر و نيز روزى نيكو مىگيريد ) ، زيرا مردم بعضى از ميوهها را مىخوردند و از بعضى ديگر شراب مىگرفتند . منظور از « سكر » خمر و هر چيز مسكرى است . مصدر ، به جاى اسم به كار رفته از سكر سكرا و سكرا ، چنان كه شاعر گفته است :
فجاءونا بهم سكر علينا * فاجلى اليوم و السكران صاحى
« دشمنان پيش ما آمدند در حالى كه مست و بر ما خشمگين بودند ، اما وقتى كه بر ما حمله كردند و ما بر آنان غلبه كرديم ، تاريكى جنگ از چهرهء روز بر طرف شد و