وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ
؛ و برخى ديگر كه تعمّد بر كفر داشتند مشمول خذلان گرديدند و از لطف خداوند دور شدند و بر گمراهى ثابت ماندند .
فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا
؛ در روى زمين گردش كنيد و آنچه با تكذيب كنندگان و تهمت زنندگان انجام دادهام ببينيد ، تا شكى برايتان باقى نماند كه من از آنچه دربارهء گنهكاران انجام مىدهم ارادهء بدى ندارم .
إِنْ تَحْرِصْ عَلى
؛ آن گاه خداوند ، با توجّه به اصرار پيامبر براى ايمان آوردن قريش ، از عناد و لجاجت آنان ياد كرده و آن حضرت را آگاه ساخته است كه اينها در ضلالت فرو رفتهاند ، ( و بايد كيفر گمراهى خود را ببينند ) .
لا يَهْدِي مَنْ يُضِلُّ
؛ هر كه را خداوند به خودش واگذار كند مورد لطف و عنايت خود قرار نمىدهد . بعضى از مفسّران در معناى اين عبارت گفتهاند : هر كس را خدا مورد لطف خود قرار ندهد هدايت نمىشود چنان كه عربها مىگويند : هداه اللَّه فهدى : فعل مجرّد ، هم متعدّى و هم لازم به كار رفته است ، لا يهدى مجهول هم قرائت شده است ، در فعل دوم ضمير عائد كه به من موصول برمىگردد محذوف است ، يعنى : من يضلّه .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيات 38 تا 40 ]
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلى وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ( 38 ) لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كانُوا كاذِبِينَ ( 39 ) إِنَّما قَوْلُنا لِشَيْءٍ إِذا أَرَدْناهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ( 40 )
ترجمه :
آنها به خدا ، سوگندهاى سخت و مؤكّد ياد كردند كه خداوند مردگان را مبعوث نمىفرمايد . آرى ( زنده كردن مردگان ) وعدهء حتمى