پيدايش خطاها و كشف بطلان استدلالهاست .
جزميون نيز سه دستهاند : آيا آن چيزى كه قابل اعتماد و اطمينان است عقل است يا حواس يا درون بينى ؟
8 . شك مقدس نوعى استقلال فكر و پاره كردن رشته هاى تقليد و نوعى عصيان و تمرد است نسبت به محيط و اسلاف و تقاليد و نوعى قوّت فكر است . هر مغز ضعيفى استعداد شك در مسلَّمات محيط را ندارد ، جسارت و شجاعت و شهامت عقلى مىخواهد . ولى بايد توجه داشت كه همين جهت كه براى بعضىها به صورت ادعا درمىآيد ، سبب سقوط و هلاكت آنها مىشود .
ماهيت شك مقدس اعلام احتياج طبيعت است ، نظير گرسنگى و تشنگى كه اعلام احتياج است به غذا و آب و نظير دردهاى عضوى كه اعلام احتياج است به مداوا . به قول مولوى :
حسرت و زارى كه در بيمارى است
وقت بيمارى همه بيدارى است
پس بدان اين اصل رااى اصل جو
هركه را درد است او برده است بو
هر كه او بيدارتر پردردتر
هركه او هشيارتر رخ زردتر
شك مقدس سائق و راننده و نيروى محرك است . اوست كه گاهى به آنجا مىكشد كه مانند غزالى خواب و قرار را مىگيرد ، رطوبت بدن خشك مىشود .
اولين منزل و آخرين منزل :
دربارهء شك كه گفتيم دالان است و معبر است ، از لحاظ فلسفى دو مطلب است . يكى اينكه آيا اولين منزل فكرى بشر مىتواند شك باشد يا نه ؟ دكارت خيال كرده كه مىتواند ، گرچه خود او متوجه شد كه در خود شك نمىتواند شك كند . بعلاوه خيلى چيزهاى ديگر هم هست كه قابل تشكيك نيست و خود دكارت متوجه نشد . پس به هر حال انسان هركار بكند قادر نيست كه شك را اول منزل قرار دهد ( بحث با دكارت ) . ديگر اينكه آيا شك آخرين منزل است و بالاترين