اميرالمؤمنين علم نحو را به ابى الاسود دئلى ( 1 ) مىتوان فهميد كه اسلام چه اندازه عنايت دارد به سواد . وقتى كه دانستن دستور زبان لازم باشد ، سواد داشتن عموم به طريق اولى فرض و واجب است .
مردم تا سواد نداشته باشند ممكن نيست دستور زبانى را ياد بگيرند ، همان طورى كه امروز مىبينيم كه مردمى عامى و بىسواد مسائل شك و سهو نماز را به هيچ نحو ياد نمىگيرند .
33 . در شمارهء پنجم و ششم « نامهء فرهنگ » ( كه با هم منتشر شده ) صفحهء 28 مقاله اى تحت عنوان « تحول فرهنگ ايران » منتشر شده . در آن مقاله آغاز ورود فرهنگ جديد توسط اميركبير و تأسيس دارالفنون و اساتيد خارجى اتريشى و بعد توسعهء دارالفنون و بعد تأسيس مدارسى از قبيل مدرسهء سياسى و مدرسهء فلاحت و آمار دانش آموزان و دانشجويان را در خلال صد سال ذكر كرده . مقالهء مفيدى است .
34 . يكى از آثار علم اين است كه مردم به مصلحت دين و دنياى خود در پرتو علم آگاه مىشوند . در روايت معروف خطبهء نماز جمعه كه وسائل در صفحهء 457 از علل الشرايع و عيون اخبار الرضا نقل مىكند ، حضرت رضا از جمله وظايف خطيب را اين مىداند : * ( و توقيفهم على مصلحة دينهم و دنياهم . ) * اين امر بدون علم و آگاهى امكان ندارد . مردم ما نمىدانند از دين چه دارند و از دنيا چه دارند ، از منابع و ثروتهاى عمومى خود بىخبرند . در سخنرانى آقاى غفورى در جلسهء ماهانهء دينى تحت عنوان « انفال » به قسمتى از ثروتهاى عمومى از قبيل جنگلها و معادن فيروزه و طلا و ذغال سنگ و نفت در ايران و نفت در ساير كشورهاى اسلامى اشاره شده . مخصوصاً به اين نكته بايد توجه كرد كه ملتهاى عالم خروار خروار مواد خام اوليهء آهن و سرب و غيره را از كشور ما خارج مىكنند و بعد با واحد كيلو و گاهى گرم به ما به قيمتهاى گزاف مىدهند .
هامش
( 1 ) رجوع شود به جلد اول لغت نامهء دهخدا .