عقل و طمع - اجر رسالت و مزد تبليغ در كار دين و تأثير آن در انحراف
عطف به آنچه در دفتر . . . شماره . . . براى فلسفهء عدم اجر و مزد در كارهاى مقدس بيان شد ، مولوى در صفحهء 117 مثنوى راجع به اينكه طمع منحرف كنندهء عقل است مىگويد :
گر طمع در آينه برخاستى
در نفاق آن آينه چون ماستى
گر ترازو را طمع بودى به مال
راست كى گفتى ترازو وصف حال
هر نبى مىگفت با قوم از صفا
من نخواهم مزد پيغام از شما
هركه را باشد طمع الكن شود
با طمع كى چشم دل روشن شود . . .
آيهء * ( و ما اسئلكم عليه من اجر ان اجرى الَّا على رب العالمين ) * مكرر از زبان پيغمبران نقل شده است .
عقل و عشق
رجوع شود به بحث عالى ما دربارهء آگاهى و آزادى كه آيا وسيله است يا هدف ، در ورقه هاى اخلاق اسلامى و كتاب كوير صفحات . . .
خواجه :
حريم عشق را درگه بسى والاتر از عقل است
كسى آن آستان بوسد كه جان در آستين دارد