تخطي إلى المحتوى الرئيسي

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 261

مساهمون:

ص٢٦١

عدالت اجتماعى

1 . لقد ارسلنا رسلنا بالبينات و انزلنا معهم الكتاب و الميزان ليقوم الناس بالقسط و انزلنا الحديد فيه بأس شديد و منافع للناس و ليعلم الله من ينصره و رسله بالغيب ان الله قوى عزيز ( سورهء حديد ) . هدف رسالت عدالت است و عدالت متوقف بر دو چيز است : وضع قانون عادلانه و حسن اجرا : به حكم اين آيهء كريمه يكى از هدفهاى رسالت انبيا برقرار ساختن عدالت اجتماعى است ( 1 ) ، يعنى اينكه روابط مردم كه با هم زندگانى مىكنند ( زندگى اجتماعى دارند ) عادلانه باشد نه ظالمانه يعنى اولًا قوانين و مقرراتى عادلانه در ميان آنها وضع شود و ثانياً آن مقررات ، صحيح و درست و كامل اجرا شود . در اينجا مباحث زيادى هست كه بحث در عدالت اجتماعى - كه يكى از هدفهاى اصلى انبياست - متوقف است بر بحث در آنها : 1 . لزوم قانون و مقررات وضعى در ميان بشر و اينكه زندگانى اجتماعى بشر بدون وجود يك سلسله مقررات مورد قبول كه آن مقررات وظايف و تكاليف و حقوق و حدود افراد را مشخص كند ميسر نيست و اينكه فلسفهء لزوم و ضرورت قانون در ميان بشر
هامش
( 1 ) مطلب به اين صورت بايد گفته شود كه هدف انبيا و يا يكى از هدفهاى انبيا به نص اين آيه برقرار كردن عدالت است و با توجه به مطلب ديگر و آن اينكه وحى و رسالت براى نيازهايى است كه بشر با كوشش و مساعى خودش قادر نيست آنها را رفع كند ، پس ( نتيجهء اين دو مقدمه ) تز انبيا اين است كه برقرارى عدالت فقط به وسيله و وساطت انبيا ممكن است . مطلب ديگر اينكه برقرارى عدالت در ميان مردم به اين است كه قانون عادلانه اى در ميان مردم باشد و آن قانون حسن اجرا داشته باشد . نياز به انبيا ، هم از ناحيهء وضع قانون است و هم از ناحيهء حسن اجراى آن . اما از ناحيهء وضع قانون به خاطر اينكه وضع قانون عادلانه به معنى اين است كه در قانون مصالح عموم در نظر گرفته شده باشد و اين متوقف است اولًا بر تشخيص مصالح واقعى عموم كه بر بشر عادى غير ممكن است و ثانياً بر بىطرفى و عدم دخالت تمايلات و احساسات كه آن هم عملًا غير ممكن است . اما در ناحيهء اجرا به جهت اينكه . . .