مىخواهد و از طرفى سرمايه و ذخيره علمى ( 1 ) ، بى حساب و بى قاعده باشد و هركسى كه عمامه سرش گذاشت و پريد روى منبر و ته آوازى هم داشت خطيب شهير اسلامى باشد و به قول يكى از دوستان درباره افراد سر چهارراه ها يا پمپ بنزينها كه لنگى روى دوششان انداختهاند و به صرف اينكه ماشين توقف كرد مثل يك مأمور رسمى بدون كسب اجازه جلو شيشه را پاك مىكند و ابلاغش همان لنگ سرشانه اش هست ، در ميان ما هم عيناً همينطور است ، و تنها دين است كه با وجود اين همه مفاسد باز هم در ميان اين همه بلبشوها افراد مبرّز تربيت مىكند و بايد انصاف داد كه احياناً و خيلى به ندرت افرادى صالح و سالم پيدا مىشوند كه جامع اين شرايط بوده باشند .
البته آنچه من مىگويم فقط براى تذكر و توجه خود مردم و هم تذكر و توجه خود آقايان خطبا و وعاظ است و اگر هم بنا شود نظم و حركت و انضباطى به آن داده شود بايد از طرف خود خطبا و وعاظ اين حركت و احساس احتياج پيدا شود و يا مراكز روحانى اين كار را به عهده بگيرند ، نه اينكه خداى ناخواسته دولت بخواهد به اين كار سرو صورت بدهد كه مثل همه كارهاى ديگر خراب مىكند ، بلكه كار دينى اگر به دست دولت بيفتد كه ديگر خراب اندر خراب مىشود .
19 . خطبا و منبريها اگر عالم و فاضل باشند نقشى كه مىتوانند داشته باشند اين است كه رابط باشند بين دستگاه مركزى روحانيت و مردم ، ولى نه به اين معنى كه سخنگوى افراد و اشخاص و دلَّال شخصيتها باشند ، بلكه از آن نظر كه با مردم بيشتر سر و كار دارند و روبرو مىشوند بيشتر به حوايج جامعه پى مىبرند و بهتر مىتوانند درك كنند و به مقامات روحانى بفهمانند .
20 . منبرهاى فاتحه كه وضع اولىاش عنوان موعظه و تذكر داشته ، حالا مثل خود تشييع جنازه جنبه موعظه اش از بين رفته و صحبت عنوان و استفاده كردن از حيثيت ميّت براى زنده هاست .
هامش
( 1 ) در نمره 7 گفتيم كه « اولوا بقية » يعنى مايه دار باشند .