اما تلقين . تلقين از مرحلهء عمل و رفتار تجاوز مىكند و به مرحلهء روح و احساس و انديشه مربوط است . تلقين پذيرى و القاپذيرى روح انسان فوق العاده عجيب و در عين حال خطرناك است ( 1 ) در مسألهء تقليد مىگويند جلو تقليد كودك را به عنوان عملى شيطنت آميز نبايد گرفت ، بلكه بايد مراقبت كرد كه همواره در برابر كودك و روحيهء طوطى صفت او كارهايى انجام داد كه شايسته است كودك تقليد كند و عادت نمايد و مهارت پيدا كند . مبارزه با اعمال مقلدانهء كودك به عنوان اينكه اينها شيطنت است ، كار خطرناكى است .
جملهء نهج البلاغه :
* ( و انما قلب الحدث كالارض الخالية ما القى فيها من شىء قبلته ، فبادرتك بالادب قبل ان يقسو قلبك و يشتغل لبك . ) * در كتاب دنياى كودك ، صفحه 69 ، دربارهء تلقين ترس يا شجاعت مىگويد :
« فرض كنيم مادرى دست فرزند سه سالهء خود را گرفته و از كوچه اى مىگذرد . ناگهان سگى به طرف او پارس مىكند .
كودك ، بهت زده مىايستد و نگاه خود را به طرف مادر مىدوزد تا ببيند چه واكنشى مادر در برابر عوعو سگ از خود نشان مىدهد . حال اگر مادر ترسو باشد و رنگ ببازد و لرزه بر اندامش افتد و آنگاه درصدد فرار برآيد ، عيناً نظير همين حالت در كودك هم ظاهر مىشود . ولى اگر مادر با خونسردى برسر جا بايستد و با بىاعتنايى به جانب سگ نگاه كند ، كودكش نيز در شرايط عادى سرجاى خود مىايستد و ابداً دستپاچه و مضطرب نمىشود . . .
هامش
( 1 ) رجوع شود به كتاب دنياى كودك ، فصل مربوط به تلقين پذيرى ، صفحه 61 .