بهداشت روانى چندين مرتبه از بهداشت بدنى دقيقتر است و نيازمند تخصص بيشتر .
مىگويند كودك برحسب غريزه از دو چيز مىترسد : صداى بلند و وحشتناك ، ديگر سقوط و خالى شدن زير پايش . عليهذا كسانى كه از روى عدم توجه بيخ گوش فرزند كوچك فرياد مىكشند بايد بدانند كه منشأ نوعى ترسها و اضطرابهاى روانى در كودك مىگردند كه تا آخر عمر ممكن است باقى بمانند ، و يا كسانى كه كودك را به شوخى و يا از روى عصبانيت پرت مىكنند ناراحتيهاى روانى و اضطرابهاى روحى وحشتناكى در كودك ايجاد مىكنند .
روان كودك از نظر اعتدال در رعايت و ترتيب اثر دادن به گريه هايش فوق العاده حساس است . بى اعتنايى به ناراحتيهاى او روح او را بيمار و بدبين مىكند ، همچنانكه ترتيب اثر دادن به بهانه هاى بيجاى او نيز روح را پرتوقع و بهانه جو مىكند . نظم در رساندن غذا بسيار ضرورى است . ساكت كردن بچه وسيلهء پستان يا پستانك گذاشتن به دهان او بسيار خطرناك است . در اين باره رجوع شود به فصل چهارم كتاب در تربيت تأليف راسل .
پس ما در واقع چند مرحله داريم :
مرحلهء قبل از پيدايش و تكوّن يا مرحلهء آمادگى ، و آداب و وظايفى كه مربوط به اين مرحله است .
مرحلهء دوم ، مرحلهء دورهء گياهى يا جنينى كودك است كه مانند گياه متصل است از ريشه به وجود مادر و از آب و هوا و زمين وجود مادر تغذيه مىكند ولى در عين حال بالاتر از گياه است يعنى مادر در مرحلهء جنين تنها در جسم كودك مؤثر نيست ، در روح كودك نيز مؤثر است . حتى ممكن است ترسها و وحشتها و اضطرابهاى مادر در دورهء رحم در روان كودك اثر بگذارد همچنانكه انديشه ها ، فكرها ، نيكخواهيها ، بدخواهيها ، تصور خير و خدمت يا شرارت و جنايت ، همهء اينها مؤثر است . در اين مرحله ، تأثير از نوع تأثير زمين در گياه است .
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 97
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٩٧