صد تاست . اين نيز تغييرى اساسى در جهان بينى ندارد . ولى يك وقت كسى نظام را نظام تكامل مىداند و يكى نظام جامد ، يكى كامل و بىعيب مىبيند و يكى ناقص و پر از عيب ، يكى حكيمانه مىبيند و يكى عبث و بيهوده ، يكى نظام را زنده مىبيند و يكى مرده ، يكى خير محض مىبيند و يكى شرّ محض و يكى ممزوج ، يكى دنيا را سه بعدى مىبيند و يكى چهاربعدى و پنج بعدى ، يكى محدود مىبيند و يكى نامحدود - اشعار حضرت امير در بحار . نظر آن حضرت كه قبل از آدم كه بود ؟ آدم بود . يا اينكه دربارهء كوكب فرموده : * ( انها مدن كمدائنكم . ) * ( رجوع شود به نمرهء 14 و 15 ) نظر و قضاوت دربارهء جهان نظير نظر و قضاوت دربارهء يك نفر انسان است كه مثلًا فكر اينكه چند ساله است يا شش انگشتى است و يا كم خواب يا پرخواب است يا فشارخون او چقدر است ، قضاوت دربارهء انسان بماهو انسان يعنى دربارهء شخصيت واقعى او نيست ، بلكه بايد ببينيم آن انسان چه عواطف و افكارى دارد ، چه چيز را دوست مىدارد و چه چيز را دشمن مىدارد ، چه هدفى دارد و چه هدفى ندارد ، چه طرز تفكرى دارد ، چه عقيده و ايمانى دارد ، چه مسلكى را در زندگى انتخاب كرده است .
2 . هر كسى داراى يك نوع جهان بينى هست حتى يك نفر پيرزن ، يعنى يك قضاوتى دربارهء شكل و روح هستى و وجود دارد .
3 . مقايسه اى ضمنى بين جهان بينى خيام و جهان بينى مولوى 4 . جهان بينى شامل دو قسمت است : يكى جهان از آن نظر كه هست ، يكى جهان از آن نظر كه شخص ببيند رسالتى دارد يا ندارد و چه جهانى مىخواهد بسازد .
5 . در دفتر 93 ، نمرهء 45 نقل كرديم :
* ( و انما ينبغى لاهل العصمة و المصنوع اليهم فى السلامة ان يرحموا اهل الذنوب و المعصية و يكون الشكر هو الغالب عليهم و الحاجز لهم عنهم .
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 423
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٢٣