عدالت را تنها به خاطر مصلحت بشر [ مىخواهند ] كه هر فردى از بيم تعدى ديگران بايد تسليم شود يا آن كه عدالت محبوب و معشوق اوست و ناموس كل جهان است و براى اينكه با روح جهان هماهنگ شود عدالت را دوست مىدارد ؟ از نظر منطق امثال راسل ، افراد هم زور تسليم عدالت بايد بشوند نه زوردار و كم زور . عليهذا جانسون كه در مقابل فلسطينىها و يا ويتنامها قرار مىگيرد ، منطقى نيست كه او را ملزم به عدالت كنند فقط در برابر كاسيگين و برژنف و در برابر مائو بايد منطقاً ملزم به عدالت شود .
اما در جهان بينى على عليه السلام عدالت محبوب و مطلوب است چون مطلوب جان جانان جهان است .
13 . مسؤوليت :
جهان بينىها - چنان كه گفته شد - از نظر معنى و ارزش دادن به زندگى متفاوتند . اكنون مىگوييم برخى جهان بينىها طبعاً آدمى را مسؤول و متعهد مىكند و مكلَّف مىسازد ، بر خلاف بعضى جهان بينىهاى ديگر كه قادر به ايجاد چنين تعهد و مسؤوليتى نيست يا از حدود احساسات بىمنطق تجاوز نمىكند ، و به عبارت ديگر برخى جهان بينىها نوعى آگاهى مىبخشد كه نامش تعهد است و برخى نه .
يك خاصيت جهان بينى الهى اين است كه تعهدآور است :
* ( الم اعهد اليكم يا بنى ادم ان لاتعبدوا الشيطان . . . ) * پيغمبر فرمود : * ( كلكم راع و كلكم مسؤول عن رعيته ) * .
احساس مسؤوليت على عليه السلام :
على عليه السلام مىفرمايد : * ( انكم مسؤولون حتى عن البقاع و البهائم ) * . على خود را در برابر انسانها آنقدر مسؤول مىداند كه خلافت را على رغم تمايل شخصى بلكه به خاطر مسؤوليت مىپذيرد كه : « * ( لولا حضور الحاضر و قيام الحجة بوجود الناصر . . . لالقيت حبلها على غاربها و لسقيت اخرها بكأس اولها » يا مىگويد : « * ( أ اقنع من نفسى بان يقال اميرالمؤمنين و لااشاركهم فى مكاره الدهر ) * » يا به عثمان بن حنيف مىنويسد : « * ( و ما ظننت انك تجيب الى طعام قوم . . . » . ) * 14 . عبادات و فلسفهء آنها براى تثبيت و تحكيم همين مسؤوليت
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 362
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٦٢