بر آنان قرائت فرمود . بعضى گفتهاند سيزده آيه از اوّل سوره و برخى گفتهاند : سى يا چهل آيه را خواند .
وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ
؛ از يد قدرت او نمىتوانيد فرار كنيد ، اگرچه زمانى شما را مهلت دهد .
وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ
؛ خداوند كافران را خوار مىسازد ، در دنيا به وسيلهء كشتن ، و در آخرت با كيفر دادن و معذّب ساختن .
وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ
؛ دليل رفع « أذان » عينا همان است كه در كلمهء « براءة » قبلا ذكر شد ، و جمله هم عطف بر همان جمله است و كلمهء « اذان » به معناى « ايذان » است ، چنان كه « امان » و « عطا » به معناى « ايمان و اعطاء » مىباشد ، معناى جملهء نخست ، إخبار به ثبوت برائت است ، و دومى إخبار به وجوب اعلام برائت كه از سوى خدا و پيغمبرش دربارهء معاهدان و پيمانشكنان صادر شده ، به همهء مردم ، چه آنان كه عهد و ميثاقى بستهاند و چه آنها كه چنين پيمانى نبستهاند .
يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ
؛ مراد روز عرفه است و بعضى گفتهاند ، روز عيد قربان است زيرا در اين روز حج كامل مىشود و اعمال مهمّش به اتمام مىرسد . مردى آمد خدمت مولا على عليه السّلام زمام مركبش را گرفت و پرسيد : حجّ اكبر چيست ؟ حضرت فرمود :
يومك هذا ، خل عن دابتى . « 1 »
أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ
؛ حرف « با » به دليل تخفيف ، ( از كلمهء بأنّ اللَّه ) حذف گرديده ، ولى بندرت إنّ اللَّه به كسرهء همزه نيز خوانده شده ، به اين دليل كه « اذان » به معناى « قول » است .
وَ رَسُولِهِ
؛ عطف است بر ضمير مستتر در « برىء » يا بر محلّ « انّ » مكسوره با اسمش ، و بعضى آن را به نصب خواندهاند بنا بر اين كه عطف بر اسم « إنّ » و يا اين كه
هامش
( 1 ) - حج اكبر همين امروز است ، زمام مركب مرا رها كن .