من قريش فى الدار « 1 » و بنا بر وجه دوم معناى آيه چنين است : « خدا و رسولش از عهدى كه با مشركان بستهايد بيزارند ، و پيمان آنها به سوى خودشان افكنده شده است » .
فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ . . .
؛ خطاب به مشركان است : امر شدهاند كه چهار ماه حرام را هر جا دوست دارند در روى زمين به سير و سياحت بپردازند و هيچ كس متعرّض آنها نمىشود ، زيرا ماههاى حرام هنگام أمن و خوددارى از جنگ و كشتار است ؛ و بعضى گفتهاند اين سوره در ماه شوّال سال نهم هجرت نازل شد . منظور از اين ماههاى چهارگانه ، شوّال ، ذى قعده ، ذى حجّه و محرّم است ، و بعضى گفتهاند مراد از چهار ماه ، بيست روز از ذى حجّه ، و ماههاى كامل محرّم ، صفر و ربيع الأول ، و ده روز هم از ماه ربيع الآخر مىباشد .
فلسفهء حرمت اين ماهها آن است كه مردم در اين مدت در امان باشند و قتل و كشتار آنان ممنوع باشد . و همين وجه بهترين وجه است .
تمام مفسّران بر اين موضوع اتّفاق نظر دارند كه وقتى اين آيات نازل شد پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نخست آنها را تسليم ابو بكر كرد و سپس از او گرفت و به على عليه السّلام داد ، هر چند در تفصيل اين داستان مختلف سخن گفتهاند ، و ما آن را در كتاب كبير مجمع البيان شرح دادهايم .
امام باقر عليه السّلام مىفرمايد : امام على عليه السّلام روز عيد قربان در حالى كه شمشيرش را كشيده بود مردم را مورد خطاب قرار داد و فرمود : نبايد برهنهاى خانهء خدا را طواف كند و نه مشركى عمل حج را انجام دهد . هر كس در اين امر براى مدّتى قرار و پيمانى گرفته تا آخر اين مدّت اجازه دارد و پس از آن قرارش لغو مىشود و كسانى كه چنين قرارى ندارند ، فقط تا چهار ماه مهلت دارند ، و سپس آيات سورهء برائت را
هامش
( 1 ) - رجل مبتدا ، « من قريش » صفت ، « فى الدار » جارّ و مجرور ، خبر .