تفسير :
ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ
؛ « اثخان » به معناى كشتار بسيار از دشمن و مبالغهء در آن است . اين معنى از قول عرب : اثخنته الجراحات حتى اثبتته ( جراحتهاى او به اندازهاى زياد شد كه وى را از پا درآورد و بىحركت ساخت ) اخذ شده است . اصل « اثخان » از مادهء « ثخانة » است كه به معناى غلظت و ضخامت و سنگينى است . معناى آيه اين است : براى هيچ پيامبرى درست و صحيح نيست كه اسيرانى ( از دشمن ) بگيرد مگر زمانى كه با كشتار زياد ، كافران را خوار و ناتوان سازد و اسلام را نيرومند كند و با استيلا و پيروزى بر آنها آن را قدرت بخشد و اين فرمان در روز جنگ بدر بود و چون عدهء مسلمانان زياد شد آيهء :
فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً
؛ « . . . سپس يا بر آنها منّت گذاريد ( و آزادشان كنيد ) يا در برابر آزادى از آنها فديه بگيريد » ( محمّد / 4 ) فرود آمد .
روايت شده كه ( در روز جنگ بدر ) هفتاد اسير به نزد رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آورده شد و در ميان آنان عباس عموى پيغمبر و عقيل بن ابى طالب بود و هيچ كس از ياران پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اسير نشده بود .
تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا
؛ « عرض الدنيا » متاع ناچيز دنياست و بدان سبب « عرض » گفته شده كه نابود شدنى و ناپايدار است و مقصود خداوند از عرض در اين آيه ، فديه است و مخاطبان وى مؤمنانى هستند كه تمايل به فديه گرفتن از اسيران داشتند .
وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ
؛ يعنى شما بهرهء گذرا از متاع دنيا را مىخواهيد در حالى كه خدا مىخواهد به پاداش آخرت برسيد .
وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
؛ خداوند قادر است و دوستانش را بر دشمنانش پيروز مىكند و آنان بر كشتار دشمن و اسير كردن آنان توانا مىشوند و به آنان اجازه مىدهد كه فديه بگيرند ، ولى خداوند حكيم است و اين امر را به تأخير مىاندازد در حالى كه مؤمنان شتاب دارند .