معناى ماضى بوده است . « سكن » ؛ آنچه مايهء سكونت و آرامش و استراحت انسان است ، از قبيل همسر ، و دوستان ، و به همين دليل زن را « سكن » گفتهاند كه شوهر به او ، انس مىگيرد ، و شب مايهء اطمينان خاطر است زيرا رنج روز با استراحت در شب تبديل به آرامش مىشود . و مىتوان گفت معنايش اين است كه شب را وقت سكونت قرار داد ، مثل قول خداوند :
لِتَسْكُنُوا فِيهِ
؛ « تا در آن بياراميد » ( يونس / 67 ) .
وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ
؛ خورشيد و ماه را وسيلهء حسابگرى قرار داد .
حُسْباناً
؛ به ضم ( حاء ) مصدر حسب ، و در معناى جمله دو وجه است :
الف : خورشيد و ماه را نشانهء حسابگرى قرار داد زيرا از روى گردش و حركت آنها حساب وقتها به دست مىآيد .
ب : خورشيد و ماه ، مورد محاسبه قرار مىگيرند . « 1 »
تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ
؛ اين كه خداوند ، كار حسابگرى را به اين وسيله آسان كرده است ، تقدير خداوندى است كه قدرتش بىكران است و خورشيد و ماه را مسخّر و مقهور خود قرار داده است .
« الْعَلِيمِ »
؛ نسبت به مسير حركت خورشيد و ماه و ادارهء امور آن دو ، دانا و آگاه است .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 97 تا 98 ]
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ( 97 ) وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ ( 98 )
هامش
( 1 ) - يعنى خود اين دو كرهء آسمانى تحت نظام و حساب و برنامه است . با توجه به معناى اول ، اين دو يكى از نعمتهاى خداوند براى انسانهاست و با توجه به معناى دوم يكى از نشانههاى توحيد و اثبات وجود خداست . تفسير نمونه ، 5 / 161 .