تفسير :
پس وقتى كه ابراهيم ديد ، مردم بت مىپرستند ، و خورشيد و ماه و ستارگان را عبادت مىكنند ، تصميم گرفت آنها را از خطايشان آگاه سازد ، و ديدهء بصيرت آنها را باز كند ، و راه انديشه و استدلال را به آنان نشان دهد ، تا بدانند كه هيچ كدام از اشيايى كه پرستش مىكنند شايستهء اين كار نيستند ، زيرا همهء اينها پديده و حادثاند .
قالَ هذا رَبِّي
؛ ابراهيم گفت : اين پروردگار من است . اين سخن كسى است كه با حريف خود مماشات كرده ، و با علم ، به اين كه او بر باطل است ، بدون تعصب دربارهء مذهب خود ، عقيدهء او را نقل كرده ، تا هر چه بهتر او را به حق تشويق كند و باطل را از قلبش بزدايد ، و سپس با استدلال در جملهء بعد ، بطلان عقيدهء طرف را ثابت كرده است .
لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ
؛ من پرستش خدايانى را كه با اين پردهها پوشيده مىشوند ، و از حالى به حالى ديگر تغيير مىيابند و از جايى به جايى ديگر ، برده مىشوند ، دوست نمىدارم ، زيرا اين صفتها از ويژگيهاى اجسام و دليل بر حدوث آنهاست .
لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي
؛ اگر خدايم مرا هدايت نكرده بود .
اين جمله هشدارى است براى قومش كه هر كس ماه را ، كه مانند بقيهء ستارگان غروبكننده است ، خداى خود بگيرد ، گمراه است ، و راهيابى به سوى حقيقت ، از توفيق خداوند و لطف او ، سرچشمه مىگيرد .
هذا أَكْبَرُ
؛ اين بزرگتر است ( خورشيد ) اين جمله را نيز از باب مماشات و راه آمدن با حريف ذكر كرده و سپس فرموده است :
إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ
؛ من از آن جسمهايى كه شما آنها را شريك آفرينندهء آنان مىدانيد ، بيزارم .
دليل بر اين كه جملهء « هذا ربّى » را كه اشاره به شمس و مؤنث است ، مذكر آوردهاند ، تطبيق مبتدا با خبر است چون در حقيقت هر دو ، يكى است ؛ مثل : من