فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ
؛ يعنى با خوردن ميوهء آن درخت [ و ترك اولى ] پاداش خود را اندك و ناچيز شمرده و از آن محروم خواهيد شد [ و كسى كه خود را از ثوابى محروم مىكند صحيح است گفته شود : « او به خود ستم نموده است » ] .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 36 ]
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ وَ قُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ إِلى حِينٍ ( 36 )
ترجمه
پس شيطان موجب لغزش آنها شد و آنان را از آنچه در آن بودند ( بهشت ) خارج ساخت و ( در اين هنگام ) به آنها گفتيم همگى ( به زمين ) فرود آييد در حالى كه بعضى دشمن ديگرى خواهيد بود و براى شما تا مدت معينى در زمين قرارگاه و وسيله بهرهبردارى است . ( 36 )
تفسير :
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ
؛ يعنى شيطان آنها را به گناه و لغزش واداشت و از آن رو كه آنچه آدم و همسرش انجام دادند به خواست شيطان و وسوسهء او بود ، و لغزش آن دو به او نسبت داده شده است . و مقصود از شيطان همان ابليس است .
فَأَخْرَجَهُما مِمَّا كانا فِيهِ
آن دو را از آنچه در آن بودند كه همان نعمت و آسايش [ و يا بهشت و يا طاعت و عبادت ] بود بيرون آورد و همانطور كه قبلا اشاره شد ، چون شيطان سبب اخراج آدم و همسرش از بهشت شد ، اين امر به او نسبت داده شده است .
مسلما مصلحت ايجاب مىكرد كه خداوند آدم را پس از خوردن ميوهء شجرهء ممنوعه از بهشت اخراج كند و او را به زمين فرود آورد و گرفتار تكليف نمايد و لباس بهشتى را از اندام او برگيرد ، [ و آنچه را خداوند از روى تفضّل و لطف نه به عنوان پاداش و استحقاق به او و همسرش داده بود ، از آنها بگيرد تا امتحان شديدتر شود ] همانطور كه حكمت خداوند اقتضا مىكند فردى را كه غنى و