خطا يا گناهى مرتكب شود سپس بىگناهى را متّهم سازد بار بهتان و گناه آشكارى بر دوش گرفته است ( 112 )
اگر فضل و رحمت خدا شامل حال تو نبود طايفهاى از آنان تصميم داشتند ، تو را گمراه كنند اما جز خودشان را گمراه نمىكنند و هيچ گونه زيانى به تو نمىرسانند ؛ خداوند كتاب و حكمت بر تو نازل كرد و آنچه را نمىدانستى به تو آموخت و فضل خدا بر تو بزرگ بود . ( 113 )
تفسير :
وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً
؛ يعنى كسى كه مرتكب عملى زشت و تجاوز كارانه شود و ديگران را با آن بدنام كند ، چنان كه ابو طعمه نسبت به قتاده و مرد يهودى انجام داد .
أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ
؛ يا با گناهى كه اختصاص به او دارد به خود ستم كند .
بعضى گفتهاند : و من يعمل سوءا ؛ كسى كه گناهى جز شرك مرتكب شود أو يظلم نفسه ؛ يا با شرك ورزيدن به خود ستم كند ، و اين قول محلّ اشكال است چرا كه هر گناهى هر چند بزرگ باشد هر گاه از آن استغفار شود ، مانع مغفرت و آمرزش خداوند نمىباشد .
فَإِنَّما يَكْسِبُهُ عَلى نَفْسِهِ
؛ هر كس گناهى كند ، زيان آن به ديگران نمىرسد ، بلكه زيانش براى خود اوست .
وَ مَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً
؛ كسى كه به عمد يا غير عمد ، گناهى را مرتكب شود .
ثُمَّ يَرْمِ بِهِ
؛ آن گه گناه خود را به بىگناهى نسبت دهد ، چنان كه ابو طعمه ديگرى را متّهم ساخت .
فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً
؛ چنين كسى متحمّل بهتان و گناهى آشكار شده است ، زيرا او با ارتكاب گناه گنهكار است و با نسبت دادن آن به بىگناه تهمت زننده است ، پس هر دو امر در او جمع شده است .
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ
؛ اگر فضل و عصمت و الطاف خداوند نبود و او تو را از راز آنها مطّلع نمىكرد .