كسانى هستيد كه در زندگى اين جهان از آنها دفاع كرديد ، امّا كيست كه در برابر خداوند در روز رستاخيز از آنها دفاع كند و يا چه كسى است كه وكيل و حامى آنها باشد ؟ ! ( 109 )
تفسير :
[ شأن نزول ]
روايت شده است كه ابو طعمة بن أبيرق زره يكى از همسايگانش را به نام قتادة بن نعمان به سرقت برد و آن را نزد ، يك نفر يهودى پنهان كرد ، و چون زره از خانه مرد يهودى به دست آمد ، گفت : ابو طعمه آن را به من تحويل داده است .
بنى ابيرق [ كه سه برادر به نامهاى بشر ، و بشير و مبشّر بودند ] خدمت رسول خدا ( ص ) رسيده و با ايشان گفتگو و از حضرت تقاضا كردند كه از رفيقشان دفاع نمايد . آنها به پيامبر اظهار داشتند چنانچه از وى دفاع نكنى او رسوا و هلاك مىشود و مرد يهودى تبرئه خواهد شد ، و رسول خدا ( ص ) اراده كرد به درخواست بنى ابيرق عمل كرده و مرد يهودى را مجازات كند .
آن گاه آيات فوق نازل شد و حقيقت را روشن ساخت .
بِما أَراكَ اللَّهُ
؛ آنچه خدا بر تو وحى كرد و تو را بدان آگاه ساخت .
وَ لا تَكُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماً
؛ يعنى براى حمايت از خيانتكاران دشمن بىگناهان مباش .
وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ
؛ و از اين كه قصد مجازات كردن يهودى را داشتى بايد از خدا استغفار كنى .
يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ
؛ كسانى كه با معصيت به خويشتن خيانت مىكنند ، و به علّت اين كه در حقيقت ضرر خيانت به خودشان برمىگردد گناه معصيت كاران ، خيانت آنان به خويش تلقّى شده است ، چنان كه ظلم به نفس نيز محسوب مىشود .
نظير اين است آيهء :
عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ
؛ « چون خدا دانست كه شما در كار مباشرت با زنان به خود خيانت كرديد » ( بقره / 187 ) .
يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ
؛ يعنى به خاطر شرم و نيز ترس آسيب ديدن از مردم از آنها مخفى مىشوند ، ولى از خدا كه به احوال آنان آگاه است حيا نكرده و از او