باشيم ! ) ( 72 )
و اگر غنيمتى به شما برسد ، درست مثل اين كه هرگز ميان شما و آنها مودّت و دوستى نبوده ، مىگويند : اى كاش ما هم با آنها بوديم و به رستگارى و پيروزى بزرگى نايل مىشديم ! ( 73 )
تفسير :
« حذر » و « حذر » به يك معناست . گفته مىشود : « أخذ حذره » هر گاه شخص از ترس چيزى بيدار شود و آماده و مراقب باشد . گويى در اين آيه « حذر » را وسيلهاى قرار داده كه انسان خود را توسط آن حفظ مىكند ؛ يعنى اى كسانى كه ايمان آوردهايد مراقب باشيد و از دشمن بر حذر باشيد .
و از امام باقر ( ع ) روايت شده كه فرمود : اسلحهء خود را برداريد ، و حضرت از اين رو اسلحه را « حذر » ناميده است كه انسان خود را به وسيلهء آن از خطر حفظ مىكند .
فَانْفِرُوا
؛ بسيج شويد براى جنگيدن با دشمن يعنى به سوى جهاد حركت كنيد . ثبات ؛ يعنى يا دسته دسته و به صورت گروههاى متفرّق ، أو انفروا جميعا ؛ يا همگى به صورت دسته جمعى حركت كنيد و دست از يارى هم برنداريد .
لام در « لمن » ابتدا و در « ليبطئن » جواب قسم محذوفى است كه تقدير آن : و إن منكم لمن أقسم باللّه ليبطئن است و قسم و جواب آن صله براى « من » مىباشد .
خطاب در آيه متوجّه سپاه پيامبر ( ص ) است و منظور از « مبطئون » منافقانند ، و «
لَيُبَطِّئَنَّ
» به معناى سهل انگارى و تخلّف از جهاد است ؛ « بطأ » به معناى « أبطأ » است ، گفته مىشود : « ما بطأ بك » يعنى چه چيز تو را از ما عقب انداخت . « تبطئة » به معناى عقب ماندن از كار است و به وسيلهء « باء » متعدّى مىشود ، و مىتوان گفت : منقول از « بطؤ » و به معناى اين است كه ديگران را از جنگ منع و دلسرد مىكند .
فَإِنْ أَصابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ
؛ و اگر در جنگ به شما مصيبتى رسيد ، و كشته شديد يا شكست خورديد ، قال ؛ يعنى منافق بدخواه مىگويد :
قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيداً
؛ خداوند به من انعام كرد كه با ايشان در ميدان جنگ حاضر نبودم كه مانند آنان به قتل برسم و يا شكست بخورم .