حاطب خشمگين شد و گفت : آيا اين قضاوت به خاطر آن بود كه زبير عمّه زادهء تو است ؟ از اين سخن رنگ چهرهء پيامبر تغيير كرد . آن گاه به زبير فرمود : باغت را آب بده و جلو آب را بگير تا برگردد به طرف ديوار و پس از آن كه حق خود را به طور كامل به دست آورى آب را براى همسايهات بفرست . پيامبر ( ص ) نخست طورى به زبير دستور داد كه براى او و خصمش هر دو گشايش و آسايش بود ، ولى چون حاطب با سخنى زشت پيامبر ( ص ) را به خشم آورد ، آن حضرت با حكم صريح خود حق كامل زبير را تعيين كرد .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 66 تا 68 ]
وَ لَوْ أَنَّا كَتَبْنا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيارِكُمْ ما فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلِيلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً ( 66 ) وَ إِذاً لَآتَيْناهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْراً عَظِيماً ( 67 ) وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً ( 68 )
ترجمه
( ما تكليف مشكلى بر دوش آنها ننهاديم ) اگر ( همانند بعضى از امم پيشين ) به آنها دستور مىداديم يكديگر را به قتل برسانند ، و يا از وطن و خانهء خود بيرون روند ، تنها عدّهء كمى از آنها عمل مىكردند و اگر اندرزهايى را كه به آنان داده مىشد انجام مىدادند ، به سود آنها بود و موجب تقويت ايمان آنها مىگرديد ( 66 )
و در اين صورت پاداش بزرگى از ناحيهء خود به آنها مىداديم ( 67 )
و آنها را به راه راست هدايت مىكرديم . ( 68 )
تفسير :
اگر بر آنان [ كه از داوريهاى عادلانه پيامبر ( ص ) ناراحت شدند ] واجب مىكرديم كه مثل بنى اسرائيل يكديگر را به قتل برسانند يا از وطن مورد علاقهء خود بيرون روند .
ما فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ
؛ جز عدّهء كمى از آنان آن را انجام نمىدادند . و اين نكوهشى رساست .
رفع « قليل » بنا بر اين است كه بدل از « واو » در « فعلوه » باشد ، « إلا قليلا » به