اين است : هنگامى كه كنيزان تزويج شوند ، و شوهرانشان آنها را به ازدواج خود درآورند . و كسى كه به فتح همزه [ و صاد ] قرائت كرده معنايش اين است : هنگامى كه اسلام بياورند . و گفتهاند : يعنى هر گاه كنيزان پاكدامن با ازدواج كردن ، عفت خود را حفظ كردند .
فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ
؛ يعنى اگر زنا كنند .
فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ
؛ بايد نصف حد زنان آزاد را كه پنجاه تازيانه است بر كنيزان جارى كرد . منظور از عذاب حد زناست چنان كه در اين آيه است :
وَ لْيَشْهَدْ عَذابَهُما
؛ « و بايد مجازات آن دو بدكار را جمعى از مؤمنان مشاهده كنند » ( نور / 2 ) .
از آيهء مورد بحث چنين استنباط مىشود كه مجازات كنيزان پاكدامنى كه مرتكب عمل منافى عفت شدهاند سنگسار كردن آنان نيست ، زيرا « رجم » قابل تنصيف نمىباشد .
ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ
؛ نكاح با كنيزان براى كسانى است كه بترسند طغيان شهوت آنها را به گناه و معصيت بكشاند .
« عنت » [ بر وزن غلط ] در اصل به معنى باز شكستن استخوانى است كه قبلا شكسته شده ؛ يعنى پس از بهبودى و التيام ، دوباره بر اثر حادثهاى بشكند . بديهى است اين نوع شكستگى بسيار دردناك و رنج آور است ، و به همين دليل « عنت » بر سبيل استعاره در رنجها و زيانهاى طاقت فرسا استعمال شده است ، و زيانى بزرگتر از مرتكب زناشدن وجود ندارد .
وَ أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ
؛ يعنى خوددارى كردن از ازدواج با كنيزان تا آنجا كه دامانتان به گناه آلوده نشود ، به سود شماست .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 26 تا 28 ]
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ( 26 ) وَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ يُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلاً عَظِيماً ( 27 ) يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً ( 28 )