تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 558

مساهمون:

ص٥٥٨
اين آيه به وسيلهء آيهء ميراث نسخ شده است ولى سعيد بن جبير گويد : برخى گفته‌اند آيه نسخ شده ولى به خدا سوگند كه آيه نسخ نشده است ، منتها مردم آن را سبك شمرده و بدان عمل نكرده‌اند . منظور از « قول معروف » اين است كه مردم به هنگام تقسيم ارث با نرمى و ملاطفت با يتيمان و مستمندان سخن بگويند و از آنها عذر خواهى كنند و آنچه را به آنان مىدهند ناچيز بدانند و در برابر اين كمك به آنها منّت نگذارند . « لو » و ما بعد آن صله براى « الذين » است ، [ برخى معتقدند آيه دربارهء وصيّت نازل شده است ] و مقصود از « الذين » وصيت كنندگان هستند و خداوند به آنان دستور داده است از او بترسند دربارهء يتيمانى كه در حريم آنان به سر مىبرند و به آنها محبّت كنند ، همان گونه كه نسبت به فرزندان خود بيمناكند كه اگر آنها را ناتوان بگذارند [ در حقشان اجحاف خواهد شد ] . اين وضع را در ذهن خود مجسّم كنند تا به خود اجازهء اهانت به ايتام را ندهند . بنا بر اين معناى آيه اين مىشود : آنان كه چون مرگشان فرا رسد فرزندان ناتوانى از خود به جا خواهند گذاشت و مىترسند پس از آنان فرزندانشان به خاطر از دست دادن سرپرست خويش نابود شوند ، بايد از خدا بترسند از اين كه دربارهء يتيمان ديگران ظلم و ستمى روا دارند .
وَ لْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيداً
؛ و سخن موافق شرع با يتيمان بگويند و به نيكى آنان را مورد خطاب قرار دهند . در آيهء بعد خداوند خورندگان مال يتيم را تهديد كرده و مىفرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً
؛ داوران و سرپرستان بدكردارى كه از راه ستم مال يتيم را مىخورند و به آنها ستم روا مىدارند ، شكمهايشان پر از آتش مىشود .
إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً
؛ منظور از خوردن آتش ، خوردن مال يتيم است زيرا اين عمل خورنده را به سوى آتش مىكشاند . پس در حقيقت گويى آتش مىخورد .