تنها پيروان شما باشند ، نه نزد مسلمانان و مشركان ، زيرا چنان چه شما ايمان خود را اظهار نماييد ، بر پايدارى مسلمانان در ايمانشان مىافزايد و موجب ترغيب مشركان به اسلام مىشود .
أَوْ يُحاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ
؛ اين جمله عطف بر « ان يؤتى احد » است و ضمير در « يحاجوكم » به « احد » برمىگردد ، زيرا « احد » [ در لفظ مفرد ولى ] در معنى جمع است ، يعنى تصديق نكنيد جز كسى را كه از دين شما پيروى كند ، زيرا مسلمانان در روز قيامت به حق با شما محاجّه خواهند كرد و شما را نزد خداوند با دليل و برهان مغلوب خواهند ساخت .
و منظور از جملهء معترضهء «
قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ
» اين است كه اى محمّد ( ص ) به آنها ( يهود ) بگو خدا هر كس را بخواهد موفّق مىدارد تا اسلام بياورد و يا اگر مسلمان است پايدارى او بر اسلام نيز به توفيق الهى بستگى دارد و مكر شما سودى برايتان ندارد . و مقصود از جملهء «
قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ
» نيز هدايت و توفيق الهى است .
در آيهء مورد بحث چند وجه وجود دارد :
1 - اين كه كلام ( يهود ) در جملهء «
إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ
» تمام شده و معناى آيه اين است كه تصديق نكنيد ايمان ظاهرى را مگر براى كسانى كه گرچه اسلام آوردهاند ، از دين شما نيز پيروى مىكنند . زيرا آنها اميد بيشترى به بازگشتن تازه مسلمانان از اسلام داشتند و از سويى به اسلام گرويدن آنان ، مشركان را بيشتر به خشم آورده بود . و معناى جملهء
« أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ »
اين است كه چون به مسلمانان داده مىشود همانند آنچه به شما داده شد - نه به خاطر چيز ديگرى - چنين توطئهاى انديشيديد و به عبارت سادهتر معناى آيه اين است كه حسد ورزى شما نسبت به مسلمانان كه همانند شما از برترى دانش و كتاب آسمانى برخوردار شدهاند شما را وادار به گفتن چيزى كرد كه گفتيد . و دليل بر اين معنى قرائت ابن كثير است كه « أ ان يؤتى احد » قرائت كرده و همزهء استفهام براى تقرير و توبيخ است يعنى آيا به