علمى به چيزى داشتن به اين است كه حقيقت آن را بداند .
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
؛ در معناى كرسى چند قول است :
1 - علم و آگاهى خداوند آسمانها و زمين را فرا گرفته است [ از ابن عباس ] و از ائمهء ( ع ) نيز همين وجه نقل شده است . و « علم » به اعتبار مكانش كه همان مركز عالم باشد ، « كرسى » ناميده شده است .
2 - منظور از « كرسى » سلطنت و پادشاهى است ، و سلطنت را به اعتبار جايگاه آن كه تخت سلطنت باشد « كرسى » ناميدهاند . يعنى قدرت و سلطنت خداوند همه جا را فرا گرفته است .
3 - « كرسى » تختى است در پايين « عرش » و بالاى آسمانها و زمين . « 1 » ترتيب اين جملات در آيه بدون حرف عطف به خاطر اين است كه هر يك از آنها [ عطف ] بيان است براى جملهء ما قبل و معطوف و معطوف عليه در حكم واحد هستند ، از اين رو بهتر است بين دو جمله حرف عطف واسطه نشود .
وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما
؛ حفظ آسمانها و زمين بر خدا سنگين و دشوار نيست .
وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
؛ و او منزلتش بالاتر و قدرت و سلطنتش برتر است . از امير مؤمنان ( ع ) نقل شده كه فرمود : از پيامبر اكرم ( ص ) در حالى كه بر منبر نشسته بود شنيدم كه فرمود : كسى كه پس از هر نماز واجب آية الكرسى را بخواند ، چيزى جز مرگ مانع ورود او به بهشت نشده است ، و مواظبت بر خواندن آن نمىكند مگر « صديق » يا « عابد » و هر كس هنگامى رفتن به بستر آن را بخواند ، خداوند او و همسايگانش را از هر حادثهاى ايمن نگه مىدارد .
هامش
( 1 ) - و از پارهاى از روايات استفاده مىشود كه كرسى به مراتب از آسمانها و زمين وسيعتر است ، به طورى كه مجموعهء آنها در برابر كرسى همچون حلقهاى است كه در وسط بيابانى قرار داشته باشد . - م .