ساسانيان مربوط مىشد و رنگ سفيد نشان علويان بود ( ( 89 ) ) . اين اقدام با نفوذ وزير پارسى ، فضل بن سهل صورت گرفت .
سوم ، مأمون با انتصاب امام رضا ( ع ) به جانشينى خود موفق شد در ميان قيام كنندگان انشعابى ايجاد كند و حمايت برادران امام رضا ( ع ) كه سازش با او را پذيرفتند و نام او را در خطبه همراه با نام آن حضرت مىبردند را بدست آورد .
بنا به نقل طبرى ، عباس بن موسى الكاظم حكومت كوفه را از جانب مأمون به عهده گرفت . اين امر بعضى از قيام كنندگان را ترغيب مىكرد تا اسامى مأمون و امام رضا ( ع ) را در خطبه ذكر كنند . ولى اكثريت مردم كوفه اصرار مىورزيدند تا فقط نام امام رضا ( ع ) يا شخص ممتازى از اولاد على ( ع ) را ذكر كنند ( ( 90 ) ) . اين نگرشها بر گرايش كوفيان دلالت دارد . در عين حال ، ابراهيم بن موسى الكاظم ، رهبر قيام كنندگان در مكه به ذكر توأم نام برادرش امام رضا ( ع ) و مأمون در خطبه موافق بود . به همين دليل ، مأمون وى را در سمت خود تأييد كرد و او را به امير الحاجى گماشت ( ( 91 ) ) . اما در سال بعد ، يعنى در 202 / 817 ، حكومت مكه را به عيسى جلودى عباسى داد و ابراهيم را به يمن فرستاد تا قيام آنجا را مقهور سازد . وى نيز حكومت يمن را به او بخشيد . ابراهيم پس از آنكه اين وظيفه را انجام داد عازم مكه شد اما در بازگشت با برادرش زيد دستگير گرديد و بسوى مأمون فرستاده شد ( ( 92 ) ) . بعلاوه ، نوبختى روايت مىكند كه بخش عظيمى از محدثين و زيديه ( شاخهء غير انقلابى آن ) پس از انتصاب امام رضا ( ع ) به مذهب اماميه گرويدند . اما گزارشات كشى و صدوق نشان مىدهد كه اينها افرادى چون هشام بن ابراهيم رشيدى بودند كه مأمون آنها را به كار گمارده بود تا ياران امام رضا ( ع ) را تحت نظر قرار دهند . اين مطلب مىتواند علت بازگشت آنها را به عقيده قبلى خود ، پس از رحلت امام رضا ( ع ) در سال 203 / 817 ( ( 93 ) ) را تبيين كند .
چهارم ، مأمون پس از آنكه قيام علويان را فرو نشاند تصميم گرفت به بغداد بازگردد و امام رضا ( ع ) و محمد بن جعفر صادق را با خود همراه برد . در طى اين پيشروى به فضل بن سهل وزير مأمون سوء قصد شد . آنگاه امام رضا ( ع ) در طوس ، احتمالا با زهر ، به شهادت رسيد ( ( 94 ) ) و محمد بن جعفر صادق در گذشت و در جرجان مدفون شد ( ( 95 ) ) . مرگ مشكوك ايشان بر اين مطلب دلالت دارد كه مأمون ، كه
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 76
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٧٦