بخواهد به مقاومت خود خاتمه دهد . ولى او ميانجى امام رضا ( ع ) را نپذيرفت و بر ادامه طغيان اصرار ورزيد . اين امر زدوخوردهايى را بين لشكريان عباسى و قيام - كنندگان ، تا آخر سال 200 / 815 بوجود آورد .
در اين زمان ارتش عباسيان محمد بن جعفر صادق را دستگير كردند و او را وادار ساختند تا در ملأ عام ، ادعاى خود را منكر شود ( ( 84 ) ) . چون دستگيرى او نتوانست مناطقى را كه در اشغال قيام كنندگان بود به مقامات حكومتى بازگرداند ، جلودى به همراه او و امام رضا ( ع ) به مرو بازگشت .
بنا به نقل كلينى ، مأمون به امام رضا ( ع ) خوشامد گفت و خلافت را به او پيشنهاد كرد ، ولى او نپذيرفت . در عين حال ، پس از چند ماه مذاكرهء مأمون با امام رضا ( ع ) آن حضرت با ولايتعهدى او موافقت كرد ( ( 85 ) ) . خليفه پذيرش او را در پنجم رمضان 201 / 28 مارس 817 اعلام كرد و وى را « الرضا من آل محمد » خواند .
در همين حال به سربازان خود دستور داد تا جامههاى سبز را به جاى جامههاى سياه ، كه نشان عباسيان بود ، بپوشند . سپس روابط خود را با امام رضا ( ع ) با تزويج دخترش ام حبيبه به حضرتش تقويت بخشيد ( ( 86 ) ) .
انتصاب امام رضا ( ع ) به ولايتعهدى در واقع برنامه سياسى بود كه توسط وزير پارسى ، فضل بن سهل ترتيب داده شد و با ديگر اهداف سياسى براى تحكيم حمايت فارسيان همراه بود و به علائق مخالفين عرب خود ، در بغداد لطمه زد .
اين مهم را از نكاتى كه در ذيل مىآيد مىتوان نتيجه گرفت :
نخست ، ادامه اقامت مأمون در مرو موجب بروز شكاياتى در ردههاى كشورى و لشكرى در عراق شد . عراق در سالهاى ( 198 - 193 / 814 - 808 ) مقر خلافت امين بود و وى ناچار شد براى حفظ علائق اقتصادى و محيطى خود عليه فضل بن سهل وزير پارسى مأمون و برادرش حسن بن سهل مبارزه كند ( ( 87 ) ) .
چون او مشغول اين درگيرى بود ، مأمون قيام علويان را در حجاز و يمن بطور كامل سركوب نكرد . بنابراين ، مأمون با ترغيب وزير خود ، امام رضا ( ع ) را به ولايتعهدى خلافت منصوب كرد تا قيام كنندگان را با كسب حمايت هواداران امام هشتم و آنان كه منتظر ظهور رهبرى علوى بودند را ، منشعب كند ( ( 88 ) ) .
دوم ، مأمون رنگ نشان عباسيان را از سياه به سبز تغيير داد . اين رنگ به
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 75
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٧٥